نظریه دیگر ماتریالیسم تاریخی است در قرن نوزدهم یک مکتب مادی ظهور کرد که ادعای خوش بینی به تاریخ آینده و جامعه را داشت ، این مکتب‌ مارکسیسم بود .
هگل منطق و فلسفه‌ای بنیاد گزارد که اعتقاد به تکامل و رشد و توسعه ، اساس آن بود هر چند هگل مادی نبود ، اما مارکس با استفاده از منطق‌ دیالکتیک او بینش مادی خود را بنا نهاد ( ماتریالیسم دیالکتیک ) او هویت تاریخ را هم مادی معرفی کرد ( ماتریالیسم تاریخی ) [١] فلسفه‌ تاریخ مارکس بر چند اصل مبتنی است :

١ - نفی فطرت و غریزه

انسان در ذات خودش نه خوب است و نه بد مارکسیسم در انسان شناسی‌اش‌ فطرت و غریزه برای انسان نمی‌شناسد و هرگونه ذات و سرشت درونی را نفی‌ می‌کند ، چون قبلا در جامعه شناسی قرن نوزدهم این مسئله مطرح شده بود که‌ جامعه شناسی انسان بر روانشناسی او تقدم دارد ، چیزهائی که می‌پنداریم‌ برای انسان غریزی و فطرت است ، در واقع جامعه به او عطا کرده و اصولا هر چه انسان دارد جامعه به او داده است این جامعه است که به همه جهازات‌ روحی و روانی انسان شکل می‌بخشد ، جامعه است که غریزه اخلاقی را به فرد تحمیل می‌کند و او

[١] تعبیر ماتریالیسم تاریخی در هیچ یک از آثار مارکس بکار نرفته ، این تعبیر سالها بعد از مرگ مارکس ، توسط " میخانف " بکار گرفته شد و از آن پس رایج گشت آنچه در این مورد در آثار مارکس مشاهده می‌شود ، " تلقی مادی از تاریخ " است به معنای تلقی معیشتی .