آنگاه خودت را امتحان کن ، بعد ببین چه چیزها از آن ته روحت بالا می‌آید به صورت سخن ، به صورت عمل ، به صورت فحش ، به صورت تهمت ، به‌ صورت غیبت و به صورتهای دیگر .
غرضم این جهت است : از نظر علم امروز این مطلب ثابت است که روح‌ انسان ، قسمتی از آن بر خودش مکشوف است و قسمت بیشترش از خود انسان‌ هم مخفی است . در سوره طه این طور می‌خوانیم : " « فانه یعلم السر و اخفی »" [١] خدا از راز آگاه است و از پنهان‌تر از راز آگاه است .
از امام سؤال کردند " از راز پنهان‌تر " چیست ؟ مگر چیزی از راز پنهان‌تر هم هست ؟ فرمود : بله ، از راز پنهان‌تر آن است که یک چیزی در روح تو وجود دارد خودت هم یادت نیست ، راز آن است که خودت آگاهی ، دیگران خبردار نیستند ، پنهان‌تر از راز آن است که خودت هم آگاه نیستی‌ ولی در تو وجود دارد .
در دعای کمیل جمله‌ای است که همین حقیقت از آن کشف می‌شود .
امیرالمؤمنین به خدا عرض می‌کند که من بدیهایی دارم ، ملائکه تو که رقیب‌ [٢] من هستند آنها می‌دانند ولی " « و کنت انت الرقیب علی من ورائهم‌ و الشاهد لما خفی عنهم » " چیزهایی من در درون دارم که ملائکه هم بی‌خبرند ، فقط تو می‌دانی ( خیلی عجیب است ) در من چیزهایی وجود دارد که ملائکه‌ هم از آن عمق بی‌خبرند ، فقط تو خودت می‌دانی .
آن تمثیل عامیانه و این حرفی که علما امروز ثابت کرده‌اند

[١] طه / [٧] [٢] [ به معنی مراقب و شاهد ] .