این موضوع بحث کرده‌ام . اکنون به تناسب این سه آیه ، مقداری از این‌ مطالب را عرض می‌کنم .
این صورت اشکال ، و حال آنکه ما می‌بینیم قرآن تنها روی عمل تکیه‌ نمی‌کند ، روی عمل و ایمان هر دو تکیه می‌کند . می‌بینید قرآن همیشه می‌گوید : " « الذین امنوا و عملوا الصالحات » " آنان که ایمان دارند ، و عملشان صالح است . قرآن برای نیل بشر به سعادت ، نه به ایمان تنها اتکا می‌کند که بگوید اگر ایمانت درست بود دیگر اهل سعادت هستی ، عملت هر چه بود ، بود و نه به عمل تنها تکیه می‌کند که بگوید : " « الذین عملوا الصالحات سواء امنوا او لم یؤمنوا »" می‌خواهد ایمان داشته باشند یا ایمان نداشته باشند ، بلکه قرآن می‌گوید اعمان و عمل صالح هر دو .
البته عده‌ای هم بودند از آن طرف که می‌گفتند عمل هیچکاره است و هر چه‌ هست ایمان است . در میان خودمان هم هستند افرادی که عمل را تحقیر می‌کنند و می‌گویند عمل در سعادت انسان اثر ندارد و فقط ایمان مؤثر است ، عده‌ای هم از این طرف می‌گویند باید عمل اثر داشته باشد نه ایمان ، و عجیب این است که مدعی هستند خود قرآن هم در بعضی آیات همین مطلب را تأیید کرده است ، مگر خود قرآن نمی‌گوید : " « ان الله لا یضیع اجر المحسنین »" [١] خدا کار نیکوکاران را ضایع نمی‌کند ، نمی‌گوید آن‌ نیکوکار مؤمن باشد یا نباشد و یا : " « انا لا نضیع اجر من احسن عملا »" [٢] هر کسی که کار خیری بکند ما اجرش را ضایع نمی‌کنیم .

[١] توبه / [١٢٠] [٢] کهف / [٣٠]