" صیرورت " است و صیرورت یعنی از حالی به حالی رفتن ، از وضعی به‌ وضعی تغییر شکل دادن ، مثل اینکه می‌گوییم نطفه علقه گردید و علقه مضغه‌ گردید و مضغه عظام گردید تا بالاخره یک بچه انسان شد ، جنین صبی گردید ، صبی رجل گردید . جهان ما جهان " گردیدن " است به همین معنا که عرض‌ می‌کنم جهان صیرورت است . اگر یک قطعه چوب را در نظر بگیریم ، آن چیزی‌ که امروز این چوب هست همیشه این چوب نبوده است ، چیز دیگری بوده است‌ که گردیده است " چوب " و این چوب هم همیشه چوب باقی نخواهد ماند ، باز خواهد گشت چیز دیگر .
یک سؤال هست و آن سؤال این است : پایان این گردیدنها : خاکی آدم‌ بشود ، آدمی خاک بشود ، آب و خاک و هوایی مثلا درخت بشوند ، درختی‌ حیوان بشود ، حیوانی انسان بشود ، پایان این گردیدنها چیست ؟ همین طور یک گردیدنهای بی هدفی است ؟ یک چیزی چیزی می‌شود ، باز آن چیز چیز دیگر می‌شود و آن چیز چیز دیگر و همین طور . . . ؟ یا نه ، پایان همه گردیدنها به سوی خداست و روح و حقیقت معاد هم همین است ؟ این جمله " « و لله‌ ملک السموات و الارض و الی الله المصیر »" در واقع همین مطلب را می‌گوید : همه چیز از آن خداست و به سوی خداست ، مفادش با مفاد آیه‌ کریمه‌ای که به دستور خود قرآن وقتی که انسان مصیبتی را می‌شنود آن را تلاوت می‌کند : " « انا لله و انا الیه راجعون » " [١] یکی است با این تفاوت که در آنجا " انا " می‌گوییم ، ظاهر کلمه اختصاص به انسانها دارد ، ولی این آیه

[١] بقره / [١٥٦]