اجتماعی درجات هدایتی دارد در حد خودش [١] .
در جلسه پیش عرض کردم که چه در روایات و چه در غیر روایات ، یعنی‌ کلمات مفسرین و علما ، راجع به این مثل که این مثل ناظر به چیست‌ بیانات مختلفی شده است . بعضی این مثل را برای کل جهان دانسته‌اند یعنی‌ به اصطلاح مجموع این استعاره را یک چیز در نظر گرفته‌اند که این دار وجود و دار هستی یک خانه تاریک نیست ، خانه‌ای است که پر نورترین چراغها در آن وجود دارد ( آن مثال چراغ را به عنوان مصداق پرنورترین چراغهای عصر ذکر کرده است ) پس جهان هستی تاریک و کور نیست ، و بعضی این مثل را در مورد انسان پیاده کرده‌اند . راجع به انسان هم در جلسه پیش مطالبی‌ عرض کردیم ، حالا یک بیان مختصری که جامع همه اینها باشد عرض می‌کنیم .
می‌گویند هدایت چند نوع است : " هدایت طبیعی " که در طبیعت بی‌جان‌ هم وجود دارد . " هدایت حسی " یعنی همین حواس ما . تمام اینها چراغهای هدایتی است که در وجود انسان یا حیوان هست . " هدایت غریزی‌ " که در هر حیوانی یک سلسله غرایز وجود دارد که حیوان را به سوی مقصدش‌ رهبری می‌کند . " هدایت عقل " : خود قوه عاقله یک نور است که به‌ انسان داده شده است تا از این نور

[١] بیش از این دیگر درباره این آیه از این جهت توضیح نمی‌دهم . من‌ در بعضی از نوشته‌های خودم مخصوصا این موضوع را یادآوری کرده‌ام : اینکه‌ افرادی اینطور خیال می‌کنند که خدا از نظر قرآن یک غایب و یک مخفی‌ بالذات است و انسان فقط و فقط از طریق جهان می‌تواند این مخفی را کشف و پیدا کند ، درست نیست ، بر عکس است و این یک معرفت ناقص است ، معرفت واقعی این است که شخص ، عالم را به خدا می‌شناسد نه خدا را به‌ عالم . در این زمینه مخصوصا در کلمات ائمه اطهار و از جمله نهج البلاغه‌ زیاد تأکید شده است .