سرد پایین بماند ، هوای گرم بریزد روی هوای سرد ، هوای سرد از زیر نفوذ کند در هوای گرم ، باد پیدا شود ، زمین را نسبت به خورشید در یک وضع‌ خاصی قرار دهد ، حرکت شبانه روزی پیدا شود ، که بعد می‌فرماید : " « یقلب الله اللیل و النهار »" . خود حرکت شبانه روزی که طبعا میزان‌ تابش آفتاب را در نقاط مختلف در حال متغیری قرار می‌دهد ، از عوامل این‌ کائنات است . ولی به هر حال همه این نظامات ، نظاماتی است که خدا به‌ مشیت کامله خودش برقرار کرده است و اگر نبود مشیت و حکمت الهی ، چنین مسائلی در عالم نبود .
می‌فرماید : " « یقلب الله اللیل و النهار ان فی ذلک لعبره لاولی‌ الابصار »" . " تقلیب " جا به جا کردن است . " قلب " هم از همین‌ ماده است . در اصطلاح علمای علم " صرف " وقتی که حروف کلمه‌ای پس و پیش شود می‌گویند اینجا قلب شد . قلب انسان را چرا می‌گویند " قلب " ؟ چون دائما در حال تقلب یعنی حرکت و هیجان و ضربان است ، و مخصوصا به‌ روح انسان از آن جهت " قلب " می‌گویند که هر آنی در یک خیالی و یک‌ اندیشه‌ای است ، یک وقت رویش به این طرف است و یک وقت به آن طرف‌ . پیغمبر اکرم مثل عجیبی فرمود ، فرمود : " « انما مثل هذا القلب کمثل‌ ریشه فی فلاه یقلبها الریح ظهرا لبطن » " [١] مثل دل انسان مثل پری‌ است در صحرایی که آن پر را به درختی آویخته باشند ، اگر شما پری را که‌ در صحرا به درخت آویخته‌اند نگاه کنید ، یک لحظه آن را آرام نمی‌بینید ، به این طرف و آن طرف برمی‌گردد . قلب انسان هم همین طور است ، دائما معرض خاطرات مختلف ، خیالات مختلف و

[١] جامع الصغیر ، ج / ١ ص [١٠٣]