می‌گوید ای انسان ! تو گاهی خیال می‌کنی که یک موجود بسیار پاکی هستی و هیچ عیب و نقصی نداری ، ولی اگر توجه کنی ، گاهی از روی یک خار ( خارهای روحی که در تو پیدا می‌شود ) از روی یک میلها ، از سوی یک‌ وسوسه‌ها باید بفهمی که در درونت یک چیزهایی هست ، خودت از آن بی خبر هستی .
مثال دیگری ذکر می‌کند ، در آن مثال انسان را به حوضی تشبیه می‌کند که در ته آن حوض کثافتهایی سرگین و امثال آن جمع می‌شود ، ولی اینها رسوب‌ می‌کند و ته نشین می‌شود . صبح زود وقتی انسان می‌رود سر حوض ، به حوض‌ نگاه می‌کند می‌بیند آب صاف است مثل اشک چشم و تا آن ته حوض پیداست .
آدم احساس نمی‌کند که در اینجا یک چیز دیگری وجود داشته باشد ، ولی دو سه ساعتی از طلوع آفتاب می‌گذرد ، آفتاب روی این آب می‌تابد ، حرارت‌ سبک را سنگین‌تر و سنگین را سبک‌تر می‌کند ، یکمرتبه می‌بینید از آن ته‌ حوض چه کثافتها بیرون می‌زند ، یکدفعه می‌بینید چیزی از ته حوض جستن کرد و آمد بالا ، یک قطعه سرگین . آدم باور نمی‌کرد که در ته این حوض به این‌ صافی و پاکی یک چنین کثافتی وجود داشته باشد . می‌گوید ای انسان تو روح‌ خودت را گاهی نگاه می‌کنی ، در یک شرایطی ، می‌گویی الحمدلله وقتی که من‌ نگاه می‌کنم می‌بینم از اخلاق رذیله چیزی در من وجود ندارد ، ولی اشتباه‌ می‌کنی ، بگذار یک آفتاب بتابد ، بگذار یک ناراحتی به وجود بیاید ،

[١] مثنوی ، دفتر اول .