" غریزه مانند " هر موجودی را به جلو می‌کشاند اصل دیگری است . حال‌ هدایت موجودات و اینکه خداوند هر موجودی را به مقصدی از مقصدها هدایت‌ کرده چگونه است ؟ این هم درست مثل مسأله معرفت است ، یعنی هر موجودی‌ اول به سوی خدا هدایت می‌شود ، بعد به سوی مقصد دیگر ، یعنی خداوند " غایه الغایات " است و هر مقصدی مقصد بودن خودش را از خدا دارد .
اینکه خدا نور آسمانها و زمین است و هر چیزی نورانیت خودش را از خدا دارد همان مطلب است که هر چیزی به خدا شناخته می‌شود و خدا به خود ، هر چیزی به خدا ظاهر است و خدا به خود ظاهر است ، و هر چیزی به وسیله خدا " مهتدی الیه " است ، یعنی به سوی او راه یافته می‌شود و مقصد واقع‌ می‌شود ، جز خدا که به ذات خودش مقصد و مقصود همه کائنات و همه‌ موجودات است ، و به همین دلیل است که قرآن همه موجودات و همه ذرات‌ را دارای نوعی حیات و زندگی و شعور می‌داند . در دو سه آیه بعد تصدیق‌ می‌کند : " « الم تر ان الله یسبح له من فی السموات و الارض و الطیر صافات کل قد علم صلاته و تسبیحه »" این دیگر نتیجه منطقی همین مطلب‌ است . نتیجه منطقی " « الله نور السموات و الارض »" همین است که : " « ان من شی‌ء الا یسبح بحمده و لکن لا تفقهون تسبیحهم »" [١] .
همان طوری که موجودات درجات و مراتب دارند ، به تناسب درجاتشان‌ هدایتها هم فرق می‌کند . جماد در حد خودش هدایت دارد ، نبات در حد خودش ، حیوان در حد خودش ، و انسان از نظر فردی و

[١] اسراء / [٤٤]