شرح منظومه 2
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
شرح منظومه 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢
نظر حرکت قسری قابل دوام نیست هر چند در خلا صورت گیرد و به هیچگونه
عائق و مانعی بر نخورد . بدیهی است که این نظر با قانون جبر در حرکت
مخالف است . ولی طبق نظر دیگر حرکت قسری تنها در زمینه برخورد به
مانعها کمکم خاصیت خود را از دست میدهد ، اما اگر فرض کنیم که این
حرکت در خلا صورت گیرد هرگز باز نمیایستد و این نظر صددرصد با قانون جبر
در حرکت منطبق است .
میتوان گفت مورد اختلاف نظر قدیم و جدید در حرکت هائی است که قدما
آنها را طبعی مینامیدند ( نه در حرکات باصطلاح قسری ) طبق عقیدهء قدما
حرکت طبعی میتواند با برخورد به موانع کوچک برای همیشه به سیر و وضع
خود ادامه دهد ، ولی طبق عقیدهء علماء جدید هیچ حرکتی نیست که تدریجا به
واسطهء برخورد به موانع ( هرچند جزئی باشد ) خاصیت خود را از دست ندهد
[١].
[١] بطور خلاصه اختلاف نظر علماء قدیم و جدید در باب حرکت در دو مرحله است : مرحلهء اول اینکه علماء قدیم میگویند حرکت در ادامهء خود به نیرو احتیاج دارد و مادامی که آن نیرو ادامه پیدا کند حرکت ادامه پیدا میکند و الا نه ، ولی علماء جدید میگویند ادامهء حرکت خاصیت خود جسم است که به اصطلاح قابل است ، احتیاج به فاعل و نیرو در تغییر حرکت است که گاهی " متصل " میشود به حدوث حرکت و گاهی تغییر اندازهء حرکت . مرحلهء دوم اینکه علماء قدیم میگویند بعضی حرکتها ( حرکت قسری ) فی حد ذاته قابل دوام نیست ، ولی علماء جدید میگویند خاصیت جسم ادامهء حالتی است که داشته است مگر اینکه به مانع برخورد کند . حل اختلاف اول به این است که نظر علماء قدیم به نیروی داخلی و نظر علماء جدید به نیروی خارجی است ، علیهذا نتیجه یکی است و تفسیر دو تا است . اما برای حل اختلاف دوم باید دید نظر قدما در عدم دوام قسر به چیست ؟ >