به یک راه عمده اشاره می‌کنیم .
مقدمتا توضیح می‌دهیم که فلاسفه وجود واجب الوجود و وحدت او و مجرد بودن او از ماده و صفات ثبوتیه و سلبیه او را یک جا و ضمن یک برهان‌ ذکر نمی‌کنند ، و البته امکان پذیر نیست که برهان واحد همه اینها را یک‌ جا در بر گیرد . براهین فلسفی مانند براهین ریاضی مرحله به مرحله پیش‌ می‌رود . فلاسفه ، اول به طور اجمال اثبات می‌کنند که واجب الوجود در جهان‌ هست و جهان خالی از واجب الوجود نیست ، در این مرحله بیش از این‌ اثبات نمی‌شود . اما این که واجب الوجود واحد

&gt مطلبی که نه محسوس است و نه دلیل دارد ، یعنی آنچه که بدیهی عقلی‌ نامیده می‌شود ، قابل قبول نیست . ما جواب این مطلب را به طور مفصل و مشروح در پاورقی های جلد دوم " اصول فلسفه و روش رئالیسم " داده‌ایم و در اینجا تنها به یک بیان ساده‌ قناعت می‌کنیم و می‌گوئیم اینکه می‌گویند " هرمطلبی باید یا محسوس باشد و یا دلیل داشته باشد " خود مطلبی از مطالب است که به حکم همان قاعده‌ ادعایی آقایان یا باید محسوس باشد و یا باید دلیل داشته باشد . اما بدون‌ شک این مطلب جزو محسوسات بشر نیست . نه از نوع مبصرات است و نه از نوع مسموعات و نه از نوع ملموسات و مشمومات و مذوقات . پس قهرا باید دلیلی داشته باشد اگر دلیلی دارد پس آن دلیل هم به حکم این قاعده باید یا محسوس باشد و یا دلیل داشته باشد . عین این مطلب تکرار می‌شود درباره‌ آن دلیل و اگر هر دلیلی ایجاب کند یک دلیل دیگری را پس تمام دلیل‌ها تبدیل می‌شوند به مدعاها و در نتیجه ما به دلیلی که فی حد ذاته روشن باشد ( یعنی خود آن دیگر دلیل نخواهد ) نخواهیم رسید . پس هیچ دلیلی نخواهیم‌ داشت و نتیجه این است که هیچ مطلبی در عالم دلیل نخواهد داشته . و اما اگر در نهایت امر برسیم به دلیلی که فی حد ذاته دلیل باشد یعنی به خودی‌ خود روشن باشد و نیازی به دلیل دیگر نداشته باشد پس معلوم می‌شود در میان‌ مفاهیم بشر مطلبی هست که از فرط روشنی بی نیاز از دلیل است بنابر این‌ اینکه گفته شده است هر مطلبی باید محسوس باشد و یا دلیل داشته باشد مطلب نادرستی است .