است که ما به خاطر هدف و منظوری ، یک امر دفعی الوجود و آنی الوجود را از قبیل تماس و ملاقات دو شی‌ء به وجود آوریم ، و مثلا بین دو کره به‌ منظور خاصی ملاقات یا محاذات ایجاد کنیم . پس فرق است بین غایت به‌ معنی اول و بین غایت به معنی دوم . ولی این نکته نیز ناگفته نماند که دو امر منفصل و جدا از هم که بین آنها رابطه خاص مقدمه و ذی المقدمه نباشد و یکی بالذات منتقل شونده به دیگری نباشد نمی‌توان به صرف اینکه فرض‌ شود که منظور فاعل از ایجاد یکی از آنها ، دیگری بوده است یکی را غایت‌ دیگری بدانیم ، بالاخره باید حرکتی باشد و تدرج و انتهائی باشد ، ولو اینکه این حرکت درنفس فاعل باشد .

مقدمه دوم :

در وجود انسان قوای مختلفی وجود دارد ، اما اینکه عدد این قوا چقدراست‌ و با چه مقیاسی می‌توان اینها را شماره کرد بحث مفصلی در مباحث نفس در این زمینه هست و شاید ازهمه مفصل‌تر درمیان قدما بحثی است که در اوئل‌ سفر نفس " اسفار " ایراد شده است . علماء معرفه النفس جدید نیز در مقام شمردن قوای وجود انسان برآمده‌اند . قدما در مقام دسته بندی قوای وجود انسان گفته‌اند قوای وجود انسان از نظر کلی سه دسته است : قوای عامله ، قوای شوقیه ، قوای مدرکه . قوای عامله عبارت است از نیروهائی که در عضلات بدن پخش شده است که‌ مبدأ حرکاتی در بدن می‌گردد . مثلا بازو حرکت می‌کند ، انگشتان هر یک جدا جدا حرکت می‌کنند ، پاها حرکت می‌کنند ، فک پایین حرکت می‌کند ، سر ، روی گردن حرکت می‌کند ، پلکها حرکت می‌کنند ، قلب و کبد و کلیه و روده و معده همه حرکاتی دارند . همه این حرکات در اثر قوائی که به وسیله اعصابی‌