جوهریه ) مرکب می‌دانند از ماده و صورت یعنی حیثیت استعدادی و حیثیت‌ فعلی [١] .
بنابراین طبق نظر حکما هر جسم مرکب است از دو حیثیت که یکی از آنها مناط فعلیت آن جسم است و دیگری مناط این است که آن جسم ممکن است شی‌ دیگر بشود ، اول را " صورت " و دوم را " ماده " می‌خوانند . حکما مشاء در این مطلب که آیا رابطه این در جزء انضمامی است یا اتحادی‌ اختلاف دارند ، از زمان سید صدرشیرازی و پس از تایید صدر المتالهین‌ تقریبا مسلم شده است که اگر ترکیبی در کار باشد ترکیب اتحادی است نه‌ انضمامی [٢] .

[١] ضمنا باید به این نکته توجه داشت که ترکب جسم از ماده و صورت که‌ فلاسفه به آن قائلند از نوع ترکیبی که علمای طبیعی در برخی اجسام قائلند نیست . ترکبی که علمای طبیعی برای جسم قائلند به معنی این است که دو شی‌ء متمایز مثلا اکسیژن و هیدروژن پس از ملاقات با یکدیگر درهم اثر کرده‌ و مجموعا جسم واحدی ( آب ) را به وجودآورده‌اند ، و این جسم قابلیت دارد که بالطبع یا با وسایلی دو مرتبه تجزیه بشودبه دو شی‌ء اول . و آن دو جزء از یکدیگر متمایز بشوند . ولی ترکیب فلسفی یعنی ترکب جسم از ماده و صورت یک ترکب جدا ناشدنی است ، هیچگاه نبوده که این دو جزء از یکدیگر جدا و متمایز شوند و هر جزئی مستقل ، از دیگری به وجود خود ادامه دهد . از این رو ترکیب طبیعی قابل احساس و آزمایش و تجربه است بر خلاف فلان‌ ترکیب فلسفی که فقط برهان عقلی می‌تواند آنرا اثبات یا نفی کند . [٢] معنای انضمام این است که اضافه و منضم شدن دو شی‌ء به یکدیگر به‌ همان مفهوم ریاضی تحقق پیداکند . فرض کنید شخصی مقداری ثروت دارد و بعد مقدار دیگری بر ثروتش اضافه می‌شود و مثلا سابقا دارای یک میلیون ریال‌ بوده و اکنون دارای دو میلیون ریال شده است و یا شخصی درباره موضوعی‌ مقداری معلومات و اطلاعات دارد و بعد مقدار دیگری اطلاعات درباره آن‌ موضوع بر اطلاعات اولیه او اضافه می‌گردد و یا آنکه جمعیت شهری در یک‌ سال یک میلیون نفر است و در سال دیگر پنجاه هزار نفر دیگر برآن اضافه &gt