شرح منظومه 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٨
مجاورت هم دور میشوند و هنگامی که دو نیم لیتر تبدیل به یک لیتر میشود به معنی این است که گروهی از ملکولها که از گروهی دیگر از ملکولها دور بودند در مجاورت یکدیگر قرار گرفتهاند . پس ارزش این برهان یک ارزش نسبی است ، یعنی مبتنی بر قبول یک فرضی دیگر است . اما اینکه حکماء برهانی بر رد نظریه ذیمقراطیس از این نظر ، یعنی از نظر مرکب بودن از ذرات داشته واقامه میکردهاند یا نداشتهاند و اعتمادشان در این جهت به حواس بوده است مطلب دیگری است که بعد درباره آن بحث خواهیم کرد ، و البته بعد خواهیم گفت که حکما از این جهت برهانی نداشته و اقامه نکردهاند . حکما برهانی که علیه ذیمقراطیس اقامه کردهاند از این جهت نبوده است ، بلکه از جهت مدعای دیگر ذیمقراطیس بوده که میگفته است خاصیت ذرات این است که غیر قابل شکست است . حکما این جهت را با برهان رد کردهاند . اما این جسم محسوس مجموعهای از ذرات است و یا یک واحد پیوسته است بدون برهان یعنی با اعتماد به حواس پذیرفته شده است . ما این مطلب را قبلا چنین ذکر کردهایم ولی اکنون معتقدیم که حکماء این برهان را با توجه به هر دو جنبه نظریه ذیمقراطیس ذکر کردهاند شیخ در الهیات شفا صفحه ٤١ و ٤٢ ضمن مقدمه اول برهان " فصل و وصل " یعنی اینکه هر جسمی قابل انقسام بر دو قسمت است ، تحت عنوان فان لقائل ان یقول . . . فرضیه ذیمقراطیس را بیان و رد میکند . طبق نظر فلاسفه ممکن نیست که جسم از ذراتی ترکیب شده باشد که خاصیت ذاتی آنها این باشد که غیر قابل التحام باشند آنچه امروز به ثبوت رسیده بیشتر بر رد نظر ذیمقراطیس است نه رد نظر حکماء ، ذیمقراطیس معتقد بود که جسم از ذرات ممتنع الانقسامی تشکیل شده و امتناع انقسام را ناشی از طبیعت جسمیت آنها میدانست