شرح منظومه 2
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص

شرح منظومه 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٩

نداشته باشیم ، پس لازم می‌آید که " کثیر " هم نداشته باشیم . زیرا " کثیر " ، جز مجموعی از واحدها و افراد نیست . پس لازم می‌آید واجب‌ الوجود نداشته باشیم و حال آن که وجود واجب الوجود را اثبات کرده‌ایم . پس معلوم شد که فرض کثرت واجب الوجود ملازم است بانفی واجب الوجود . اما صورت سوم - یعنی اینکه ذات واجب الوجود از جهت کثرت و وحدت‌ مانند مکنات باشد . ذاتش نه اقتضای کثرت داشته باشد و نه اقتضای وحدت‌ ، بلکه لااقتضاء باشد . این شق هم محال است . زیرا لازم می‌آید که واجب الوجود و حدت یا کثرت‌ خودش را مدیون غیر باشد یعنی به حکم علت یا عللی واحد شده باشد یا کثیر . و این مستلزم این است که ذات واجب الوجود معلل به علت باشد و این‌ مستلزم این است که واجب الوجود ، واجب الوجود نباشد . پس معلوم شد که‌ فرض لااقتضاء بودن ذات واجب الوجود نسبت به " وحدت " و " کثرت " نیز مستلزم نفی واجب الوجود است . این برهان ، برهان خوبی است خصوصا بنابر اصالت ماهیت . ولی در این‌ برهان به " لم مطلب " که چگونه می‌شود یک ذات اقتضا کند وحدت را و وحدت ، لازمه آن ذات باشد اشاره ای نشده است . آن چیزی که می‌تواند هم برهان متینی باشد و هم لم مطلب را بیان نماید و هم ضمنا روشن کند که وحدت ذات واجب الوجود ، نوعی دیگر از وحدت است‌ ، برهان دیگری است مبتنی بر اصالت وجود ، و وحدت حقیقت وجود ، و آن‌ اینست : " واجب الوجود " ، صرف وجود است ، یعنی وجود محض و بحت‌ است ، و هیچ حد و محدودیت و ماهیت ، در مرتبه ذات او قابل فرض نیست‌ . و چون وجود محض