شرح منظومه 2
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص

شرح منظومه 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٠

١ - در عالم انواع حرکات ، از قبیل حرکات اینی و کمی و کیفی وجود دارد . مثلا حرکات ستارگان و زمین ، به دور خورشید ، " اینی " است ، رشد گیاهان و حیوانات ، حرکت " کمی " است ، و تغییرهائی که در رنگ‌ و بو و طعم و خاصیت اشیاء پیدا می‌شود ، حرکت " کیفی " است . خلاصه اینکه وجود حرکات را در عالم ، نتوان انکار کرد ، و فرضا نگوئیم‌ : - سراسر عالم ، " حرکت " است ، و نیز فرضا نگوئیم : عالم ، یک " واحد حرکت " است ، نخواهیم توانست وجود حرکت را در عالم انکار کنیم‌ . ٢ - حرکت ، نیازمند به قوه‌ء محرکه‌ای است که مباشر و ملازم و مقارن با حرکت باشد . همچنان که در مبحث علت و معلول از امور عامه گفته ایم " قانون جبر " که در فیزیک مطرح است ، ناقض این اصل فلسفی نیست . ٣ - در محل خود ، ثابت شده است : علت طبیعی حرکت ، باید خود متغیر و متحرک باشد . یعنی طبیعت نمی‌تواند مبدا تغییر واقع گردد ، مگر آنکه‌ خود متغیر باشد ، و قانون " عله المتغیر متغیر " درباره علل طبیعی ، صد درصد صادق است . ٤ - همچنان که در محل خود ثابت است : تسلسل علل غیر متناهیه محال‌ است ، یعنی سلسله علل ، همواره باید منتهی به علتی بشود که آن علت ، معلول نباشد . بنابر مقدمات فوق ، حرکاتی که در عالم وجود دارند ، از وجود یک سلسله‌ نیروها که مبداء آن حرکات می‌باشند ، حکایت می‌کند ، آن نیروها به حسب‌ فرض عقل یا نیروی طبیعی هستند و یا ماورای طبیعی . اگر نیروها ، ماوراء طبیعی باشند ، پس مادر گام اول به ماوراء طبیعت‌