شرح منظومه 2
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
شرح منظومه 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٠
٣ - ممکن در وجود خود نیازمند به علت موجده است .
٤ - سلسله علل ممکنات باید به واجب منتهی شود ، زیرا تسلسل محال است
، بوعلی فقط به همین جهت که موجودی خاص پله و نردبان اثبات واجب قرار
نگرفته است این برهان را " برهان صدیقین " خوانده است . و مدعی شده
است که در واقع خود واجب دلیل خودش قرار گرفته است . آفتاب آمد ،
دلیل آفتاب .
ولی صدرالمتألهین معتقد است که با این که برهان بوعلی برهان تمامی
است عالیترین برهان نیست ، عالیترین برهان که شایسته است برهان صدیقین
نامیده شود برهان دیگری است و ما ضمن شرح اشعار منظومه از آن یاد میکنیم
. [١]
[١] برهان صدیقین که صدرالمتألهین اقامه کرده است مبتنی بر دو اصل اساسی فلسفه او ، اصالت وجود و وحدت وجود است . و اینک تقریر برهان : این برهان به مقدمه نیاز دارد : مقدمه اول این است که چنانکه در محل خود ثابت شده است ، ماهیات اموری اعتباری هستند ، و آن چیزی که قطع نظر از اعتبار ذهنی متحقق است و واقعیت دار است و بلکه عین تحقق و واقعیت است وجود و هستی است . ( این مساله همان است که " اصالت وجود " نامیده میشود ، و صدرالمتألهین در میان فلاسفه ، قهرمان این مساله به شمار میرود . یعنی او است که این مساله را برای اولین بار به این صورت طرح کرده و براهین محکمی بر آن اقامه نموده است . جای این مساله در امور عامه است ، نه الهیات بالمعنی الاخص ) . مقدمه دوم این است که وجود - که بنا بر اصالت وجود ، متحقق است و بلکه عین تحقق است ، و حقیقت است و بلکه جز وجود چیزی نیست - در ذات خود اقتضا دارد وحدت را . یعنی حقیقت وجود ، اولا حقیقت واحد است نه حقیقت های متباینه و به تعبیر دیگر ( اگر چه تعبیر نارسائی است ) ، حقیقت وجود طبیعت واحد دارد نه طبایع متعدده . و ثانیا این حقیقت در ذات خود از آن جهت که وجود است وحدت را اقتضا میکند ، پس هر چه را حقیقت فرض کنیم بازگشتش به همان حقیقت وحدانی است . یعنی هر چه هست همان حقیقت وجود ، و یا شئون و تجلیات وجود است و به هر حال ثانی برای او نیست . >