تا اینجا گفته شد که از میان راههای مختلف خداشناسی ، در راه اول ذهن‌ انسان مستقیما و بلا واسطه ، بدون آنکه شی‌ء یا اصلی را پایه قرار دهد ، وجود خداوند را ادراک می‌کند . این ادراک از نوع ادراکات حسی است ( یک حس مرموز باطنی ) که به نحو شهودی حاصل می‌شود ، راه دوم راه شناسایی‌ مع الواسطه است که در آن آثار و مخلوقات قرآن کریم آنها را آیات‌ می‌نامد ، واسطه‌ء اثبات قرار می‌گیرند .
راه سوم که راه عقلی و فلسفی محض است . راهی است که از مطالعه وجود و موجود به طور کلی طی می‌شود . در اینجا نیز مانند راه دوم نوعی استدلال‌ در کار است و قهرا وجود خداوند مع الواسطه اثبات می‌شود اما آنچه که‌ واسطه‌ء قرار می‌گیرد آیات و نشانه‌ها نیستند بلکه یک سلسله اصول عقلی ( بدیهی یا نظری ) هستند [١] در این راه ، فیلسوف یک محاسبه کلی روی وجود و موجود می‌کند و می‌کوشد تااین محاسبه را تا آنجا که ممکن است دقیق‌تر و تحلیلی تر انجام دهد .
فلاسفه در محاسبه کلی خود به این نتیجه رسیده‌اند که وجود واجب الوجود ، ضروری است ، به این معنی که اگر واجب الوجود نبود هیچ چیز نبود ، و چون‌ چیز ، بلکه چیزهائی هست پس واجب الوجود نیز هست .
فلاسفه این مطلب را با استدلال های مختلف ذکر کرده‌اند که برخی از آنها در اشعار منظومه که به زودی تفسیر خواهیم کرد آمده است. در این مقدمه ما

[١] برخی ادعا می‌کنند که هیچ اصل بدیهی عقلی وجود ندارد و هر مطلبی که‌ ما قبول می‌کنیم یا باید مستقیما محسوس و مشهود باشد و یا باید با دلیل‌ اثبات شده باشد . اما &gt