شرح منظومه 2
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص

شرح منظومه 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧

موجود و شی‌ء دیگری که بعدا این شی‌ء به صورت او در می‌آید " استعداد " یا " امکان استعداد " ( اندک تفاوتی در این دو اصطلاح ) می‌خوانند . این‌ استعداد یک رابطه واقعی است نه فرضی و اعتباری . به علاوه این رابطه یک‌ حقیقت جداگانه و مستقل و یا محسوس نیست و در حقیقت این رابطه میان دو شی‌ء جداگانه نیست بکله میان دو مرحله از وجود یک شی‌ء است در اینجا ذکر سه نکته لازم است : الف - در اینکه جهان جریان " شدن " وجود دارد و هر لحظه اشیایی به‌ صورت اشیاء دیگر در می‌آیند و تغییر نام و ماهیت می‌دهند جای شک نیست ، و هم در اینکه این جریان تابع نظام خاصی است و هر چیزی امکان " شدن " هر چیز را ندارد نیز تردید نمی‌توان کرد . و البته در این دو جهت میان‌ فلاسفه قدیم و فلاسفه جدید هم اختلاف نظری وجود ندارد . چیزی که هست این است که میان نظر قدما و بعضی از فلاسفه جدید در ماهیت اشیاء و در آنچه ملاک و مناط حقیقت و نوعیت آنها است اختلاف‌ است ، و همین اختلاف نظر سبب می‌شود که در تقسیم و توجیه ماهیت " شدن‌ ها " و تغییراتی که در عالم رخ می‌دهد نیز اختلاف نظر پیدا می‌شود . از نظر قدما که بیشتر با دید فلسفی و عقلانی به جهان می‌نگرند هر موجود مبداء اثر طبیعی ( نه مصنوعی ) ، یک واحد واقعیت است . این واحد واقعیت ، فعلیت واحد دارد و همه جنبه‌هایش تابع و طفیلی آن فعلیت است ، و آن‌ فعلیت ( که صورت نوعیه و یا طبیعت نامیده می‌شود ) مبدا فصل اخیر و ملاک حقیقت او بلکه تمام هویت او است . معنی استعداد و امکان استعدادی‌ از نظر قدما که ماهیت و حقیقت اشیاء را وابسته به فعلیت خاصی می‌دانند و سایر جنبه‌ها را تابع و طفیلی آن فعلیت می‌شمارند