متکلمین ، از دو برهان تشکیل می‌شود که نتیجه برهان اول ، برای برهان دوم‌ ، صغری واقع می‌شود بدین نحو : برهان اول : العالم متغیر ، و کل متغیر حادث ، فالعالم حادث . نتیجه‌ این برهان - فالعالم حادث - را صغری ، برای برهان دوم می‌دهند . العالم حادث و کل حادث یحتاج الی محدث فالعالم یحتاج الی محدث . در اینجا ، آخرین نتیجه ، از نظر متکلمین ، یعنی نیاز عالم به محدث و صانع اثبات می‌شود . متکلمین ، برای اثبات مدعای خود ، دو چیز را باید اثبات کنند . ١ - کبرای قیاس اول کل متغیر حادث . ٢ - کبرای قیاس دوم ( کل حادث یحتاج الی المحدث ) متکلمین برای اثبات کبرای برهان اول بیانی دارند که مورد قبول حکما و فلاسفه نیست ولی خود فلاسفه با بیانی دیگر ، آن کبری را اثبات می‌کنند . و اما کبرای قیاس دوم ، از نظر فلاسفه ، قابل اثبات نیست ، زیرا منظور متکلمین این است که هر حادث ، از آن جهت که حادث است نیازمند به علت است یعنی از نظر آنان ، مناط نیاز معلول به علت ، حدوث آن‌ است . ولی همچنان که قبلا گفتیم حکماء معتقدند که مناط نیاز معلول به علت : " امکان ذاتی " معلول است ، نه حدوث آن . حادث از آن جهت که حادث است ، نیازمند به علت نیست . بنابر این‌ کبرای قیاس دوم ( کل حادث یحتاج الی المحدث ) غلط است . و این است‌ که می‌بینیم حاجی سبزواری ، طریق حدوث را انتقاد کرده است .