مبحث علت و معلول هفتمین فریده از اولین مقصد از بخش فلسفه کتاب شرح‌ منظومه سبزواری را تشکیل می‌دهد به طور کلی آنچه که در این مبحث بیان‌ گردیده یا بعضی تعریفات است یا بیان اقسام علت و معلول و یا احکام‌ آنها ، که التبه بیشتر تقیسمات و نیز بیشتر احکام مربوط به علت است نه‌ معلول ، و احکامی که در اینجا ذکر می‌شود گاهی احکامی است که میان همه‌ اقسام علت مشترک است و گاهی اختصاص دارد به یک قسم معین از علت ، مثلا از مختصات علت فاعلی و یاعلت صوری است و یا مثلا از مختصات علت‌ جسمانی است . و ضمنا به بعضی از مسائل که مربوط به الهیات بالمعنی‌ الاخص و یا مسائل نفس است و متناسب با این مبحث است اشاره شده است‌ ، مثل اینکه بعد از ذکر یک نوع خاص از تقسیم علت گفته شده است آیا لایق به مقام مقدس واجب الوجود کدام یک از اینها است و آیا در نفس‌ انسان جمیع علت ها وجود دارد یاوجود ندارد . اینها است مجموع مسائلی که در این مبحث از کتاب " شرح منظومه " بیان شده است . ولی آنچه ما در درجه اول در نظر داریم تعقیب کنیم بعد از بیان مختصری