در جواب این شبهه می‌گوئیم خود این موضوع " معدوم مطلق " در ذهن‌ موجود است و به اعتبار همین وجود ذهنی است که از آن خبر داده‌ایم . پس‌ معدوم مطلق ، معدوم مطلق است به حمل اولی ذاتی و معدوم مطلق ، معدوم‌ مطلق نیست به حمل شایع صناعی . معدوم مطلقی که نمی‌شود از آن خبر داد معدوم مطلق به حمل اولی ذاتی است یعنی آن چیزی که مصداق معدوم مطلق است‌ و نه مفهوم معدوم مطلق .

٢ - شبهه دوم :

گروهی دیگر از معتزله به حد وسطی بین وجود و عدم قائل شده و آن را " حال " نامیده‌اند . شبهه‌ای که برای آنها مطرح شده این است که آیا " وجود " ، موجود است یا معدوم است ؟ و معتقد شده‌اند که " وجود " نه‌ موجود است و نه معدوم . زیرا اگر " وجود " موجود باشد پس " وجود " دارای وجود است . و همینطور این

&gt می‌شود او خبر راست هم می‌گوید و اگر بگوئیم این خبر راست است باز معلوم می‌شود که او خبر راست نیز می‌گوید و در هر دو صورت با این سخنش‌ که گفت : " هر چه من بگویم دروغ است " منافات دارد . مثال دوم : شخصی هنگام صبح می‌گوید خبری که ظهر به شما خواهم داد دروغ‌ است و همان شخص موقع ظهر می‌گوید خبری که صبح به شما دادم دروغ است . اکنون کدامیک از این دو خبر صحیح است ؟ اگر خبر ظهر راست باشد پس خبر صبح دروغ است . و اگر خبر صبح دروغ‌ باشد پس خبر ظهر هم دروغ است . و اگر خبر ظهر دروغ باشد پس باید خبر صبح راست باشد . و در نتیجه خبر صبح و خبر ظهر هم راست است و هم دروغ‌ ، زیرا راست بودن خبر ظهر مستلزم دروغ بودن آن است و دروغ بودن آن نیز مستلزم راست بودن آن است . همچنین راست بودن خبر صبح مستلزم دروغ بودن‌ آن است و دروغ بودنش مستلزم راست بودن آن است . و حال آنکه واضح است‌ که یک خبر نمی‌تواند هم راست باشد و هم دروغ .