سواد برای جسم نیست که ماهیتی داشته باشد و بحسب آن ماهیت ، اضافه به‌ جسم نداشته باشد و اضافه از نحوه وجود پیدا شده باشد . و به عبارت دیگر معقولیت مانند سواد نیست که " ذاته و ماهیته السواد و ینتزع من وجوده‌ الاضافه ، بل ذاته عین المعقولیه وهو عین الاضافه الی العاقل " [١] همینطور هم مثل اسودیت جسم نیست که ذات و ماهیتش جسمیت است و یک‌ عرض خارجی به نام سواد دارد و دارای دو مرتبه از واقعیت است ، در یک‌ مرتبه از واقعیت ، جسم است و دارای ماهیتی و دارای وجودی است ، و در مرتبه دیگر از واقعیت ، سواد است که ماهیتی دارد و وجودی . به عبارت‌ دیگر چون " معقول بالفعل ماهیته عین المعقولیه فماهیته عین الاضافه الی‌ العاقل " و نیز چون معقول بما هو معقول است نه " ذات عرض له‌ المعقولیه ، فلا مرتبه لوجوده بحسب هذه المرتبه ، لا یکون معقولا بل یکون‌ شی‌ء آخر من الاشیاء " ، و به عبارت دیگر معقول بالفعل " ذات هی عین‌ المعقولیه وهو معقول بما هو معقول فلیس ماهیته له بحسب وجوده المعقولیه‌ وایضا لیس ماهیته له بحسب صفته وعرضه القائم به المعقولیه " .
پس در مقدمه دوم نظر به این است که معقولیت تنها از نحوه وجود معقول‌ انتزاع نمی‌شود که ماهیتش چیز دیگر باشد و قهرا نسبت بین عاقل و معقول‌ هم مانند نسبت موضوع و عرض باشد . و در مقدمه سوم نظر به این است که‌ معقولیت چیزی ، امری نیست که ضمیمه آن چیز شده باشد . پس در مقدمه دوم‌ نظر به اضافه معقول به عاقل است که عاقل زائد بر ذات معقول نیست و در مرتبه سوم نظر به این است که در واقع و خارج ، معقول منحل به دو مرتبه‌ از وجود و واقعیت

[١] یعنی اینطور نیست که ذاتش و ماهیتش سیاهی باشد و از وجود او اضافه انتزاع بلکه ذاتش عین معقولیت و عین اضافه به عاقل است .