و معقول مجموعا یک واحد را تشکیل می‌دهند و اختلاف این دو صرفا اختلاف‌ مفهومی است و یا آنکه دو واحد را تشکیل می‌دهند ( و مفهوما و مصداقا با یکدیگر اختلاف دارند ) . بحث اتحاد عاقل و معقول درباره همین مطلب است‌ .

مقدمه دوم :

بطور کلی در نظر ابتدایی ، انسان گمان می‌کند که هرگاه لفظ و مفهوم‌ مختلف شد معنی و واقعیت نیز باید مختلف باشد . در ابتدا انسان‌ نمی‌تواند بپذیرد که یک واحد واقعیت دارای دو عنوان و دو مفهوم مختلف‌ باشد که با دو لفظ مختلف تعبیر شود و لهذا در ابتدا برای اذهان ، امر غیر قابل قبولی به نظر می‌رسد که گفته شود عقل و عاقل و معقول همواره یک‌ واحد را تشکیل می‌دهند . ولی تحقیقات فلسفی درباره ذهن و طرز اندیشه سازی‌ ذهن برای ما ثابت می‌کند که خاصیت ذهن این است که تحت قواعد و قوانین‌ معین اندیشه سازی کرده و کثرتی را به وجود می‌آورد که این کثرت ربطی به‌ کثرت مصادیق خارجی ندارد . و ما این قسمت از تحقیقات فلسفی را گاهی به‌ نام بخش روانشناسی فلسفه و یا بخش فلسفی - روانشناسی می‌نامیم . البته‌ نباید انتظار داشت که این سبک تحقیق درباره ذهن در کتب روانشناسی‌ معمولی حل و فصل شود . این تحقیق خود دامنه وسیعی دارد که به تدریج گفته‌ خواهد شد .

مقدمه سوم :

اختلافی که در باب اتحاد عاقل و معقول است در مورد تعقل انسان به غیر ذات خود می‌باشد یعنی بحث در این است که هنگامی که انسان مثلا فضا را تعقل می‌کند آیا وجود خودش و وجود این معقول یک واحد است یا دو واحد . ولی در