شرح منظومه 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٣
در این صورت محمول از معقولات ثانیه فلسفی به شمار میرود . ثالثا : این که در قسم سوم - یعنی معقولات ثانیه فلسفی - گفته میشود که ظرف عروض ، " ذهن " و ظرف اتصاف " خارج " است درست نیست ، زیرا آن چیزی که موضوع در " خارج " به آن متصف است مصداق محمول است و آن چیزی که در ذهن به موضوع ملحق میشود مفهوم محمول است ( دقت شود . ) . به علاوه کلمه " عروض " در اینجا به دو معنی مختلف به کار رفته است ، آنجا که گفته میشود ظرف عروض و ظرف اتصاف هر دو خارج است ، از " عروض " ، حلول وجودی قصد شده است ( عروض به اصطلاح باب مقولات ) و آنجا که گفته میشود ظرف عروض ، ذهن و ظرف اتصاف ، خارج است ، از " عروض " معنای حمل شیء خارج از ذات قصد شده است . رابعا : اینکه در قسم دوم - یعنی معقولات ثانیه منطقی - گفته میشود که ظرف عروض و ظرف اتصاف هر دو " ذهن " است خالی از اشکال نیست . زیرا در قسم اول - یعنی معقولات اولیه - که گفته میشود ظرف عروض و ظرف اتصاف هر دو خارج است ، منظور این است که موضوع در خارج متصف به محمول میشود و محمول هم در خارج عارض بر موضوع و ضمیمه آن میگردد به طوری که وجود موضوع و وجود محمول در عین این که با یکدیگر متحدند ولی از یک جنبه دیگر از هم متمایزند و آنچه بالذات ما بازاء محمول است مرتبه خاصی از وجود است که بر اصل وجود موضوع علاوه شده است . حال اگر منظور از عروض و اتصاف در قسم دوم - یعنی معقولات ثانیه منطقی - که گفته میشود ظرف عروض و ظرف اتصاف آنها هر دو " ذهن " است همین معنی باشد لازمه آن اینست که محمول در ذهن ضمیمه موضوع شده باشد نظیر ضمیمه شدن هر حالی به محل