بدیهی است که این دو قسم قضیه با یکدیگر متفاوتند و ما خود می‌دانیم که‌ گاهی در مقام ادراک و یا بیان هستی و نیستی اشیاء هستیم و گاهی نظر به‌ هستی آنها نداریم ، بلکه هستی آنها را مفروض و محقق گرفته و در مقام‌ بیان صفتی از صفات آنها هستیم . معمولا در علوم [١] یک حقیقتی را مفروض الوجود می‌گیرند و از احکام و حالات آن بحث می‌کنند . مثلا در علم‌ هندسه از هستی و نیستی " کم متصل " بحث نمی‌شود بلکه هستی آن فرض شده‌ و از حالات و احکام آن سخن گفته می‌شود . همچنین است علم حساب نسبت به‌ " عدد " و علم طب نسبت به " بدن انسان " و حیوان شناسی نسبت به " حیوانات " و همچنین سایر علوم نسبت به موضوعاتشان . و معمولا فلسفه‌ است که مستقیما از هستی و نیستی اشیاء بحث می‌کند .
به هر حال این دو سنخ قضیه وجود دارد و به عقیده منطقیین فرق این دو قسم قضیه از لحاظ بساطت و ترکب است به تفصیلی که در منطق گفته شده‌ است . قضایای بسیطه گاهی به نام " هلیات [٢] بسیطه " و یا به نام‌ " مفاد کان تامه " ( در قضایای موجبه ) و " مفاد لیس تامه " ( در قضایای سالبه ) نیز خوانده می‌شود [٣] .

مقدمه دوم :

چنانکه می‌دانیم در منطق ، قضایا را از یک نظر دیگر تقسیم کرده‌اند به‌ دو قسم موجبه و سالبه . اما در اینکه مفاد قضایای سالبه چیست بین قدماء از فلاسفه -

[١] در اینجا اصطلاح " علوم " در مقابل " فلسفه " بکار رفته است . [٢] هلیه ، مصدر انتزاعی است که از " هل " استفهامی مشتق شده است . [٣] به همین ترتیب قضایای مرکبه گاهی به نام " هلیات مرکبه " و " مفاد کان ناقصه " ( در قضایای موجبه ) و " مفاد لیس ناقصه " ( در قضایای سالبه ) خوانده می‌شود .