&gt نیز در حد اعلی است بلکه تا اندازه‌ای بر عکس است . زیرا ظهور هر شی‌ء برای ما ، بستگی دارد به قوای ادراکی ما و طرز ساختمان این قوا . قوای حسی ما طوری ساخته شده که فقط قادر است موجودات مقید و محدود و دارای ضد و مثل را ادراک نماید و در خود منعکس کند . حواس ما از آن‌ جهت رنگها و شکلها و آوازها و غیر اینها را ادراک می‌کند که این‌ موجودات محدودند . مثلا ما از آن جهت سفیدی را ادراک می‌کنیم که در یک‌ جا هست و در یک جا نیست ، در یک زمان هست و در زمان دیگر نیست . اگر همه جا همه وقت سفید می‌بود ما هرگز سفیدی را نمی‌شناختیم و مفهومی از سفیدی در ذهن خویش نداشتیم . ما از آن جهت به وجود نور پی می‌بریم که‌ گاهی هست و گاهی نیست ، در جایی هست و در جایی نیست . اگر سایه و ظلمت نبود نور هم شناخته نمی‌شد . اگر جهان همیشه و همه جا به یک منوال‌ روشن بود ما هرگز متوجه وجود " نور " یعنی همان چیزی که در پرتو او همه‌ چیز دیگر را می‌بینیم نمی‌شدیم .

اگر خورشید بر یک حال بودی

شعاع او به یک منوال بودی

ندانستی کسی کاین پرتو اوست

نبودی هیچ فرق از مغز تا پوست

جهان ، جمله فروغ نور حق دان

حق اندر وی ز پیدایی است پنهان

چو نور حق ندارد نقل و تحویل

نیاید اندر او تغییر و تبدیل

همچنین است آوازها ، اگر همیشه یک آواز را به یک نحو می‌شنیدیم ،

تعرف الاشیاء باضدادها . اکنون که این سه مقدمه معلوم شد ، می‌گوییم ذات حق که صرف الوجود و فعلیت محضه است و هیچ جنبه عدم و قوه در او نیست ، از نظر ظهور برای‌ خود عین ظهور است . هیچ جنبه بطون و خفایی در او نیست ، و اما از نظر ظهور برای ما چنین نیست ، همان کمال ظهورش منشأ خفا و بطون برای ماست‌ . چون او وجود نامحدود است و همه جا و همه وقت و با همه چیز هست و هیچ‌ چیزی و هیچ جایی و هیچ زمانی از او خالی نیست ، برای حواس ما و قوای‌ ادراکی ما که محدودند قابل ظهور نیست . کمال ظهور ذات حق و لا نهایی‌ وجودش ، سبب خفای از ما است . اینست معنی این جمله که می‌گویند : " ذات حق از شدت ظهور در خفاست " و اینست معنی سخن حکما که می‌گویند : " جهت ظهور &gt