شرح : این فصل در بیان معقولات ثانیه است . همه امور عامه فلسفه ، معقولات ثانیه‌اند و همه مباحث و فصولی که در بخش امور عامه فلسفه مورد مطالعه و بررسی قرار می‌گیرد مربوط به معقولات ثانیه است . لکن این فصل‌ از آن جهت عنوان " معقولات ثانیه " را یافته است که در مقام بیان‌ حقیقت معقولات ثانیه و فرق آنها با معقولات اولیه است و لهذا عنوان این‌ فصل چنین قرار داده شده است " غرر فی تعریف المعقول الثانی و بیان‌ الاصطلاحین فیه " یعنی " در بیان تعریف معقول ثانی و ذکر دو اصطلاح مربوط به آن " . به هر حال این فصل برای بیان ماهیت معقولات ثانیه و فرق آنها با معقولات اولیه است . برای درک صحیح معنی " معقولات ثانیه " باید اولا ببینیم معنی " معقول " چیست و ثانیا ببینیم معقول اولی و معقول ثانوی چه فرقی دارند و چگونه است که معقولات منقسم می‌شوند به معقولات اولیه و معقولات ثانیه‌ .

معقول چیست ؟

چنانکه در مباحث اتحاد عاقل و معقول گفته شد حکماء و فلاسفه از قدیم‌ الایام ادراکات انسان را درجه بندی کرده و مجموعا چهار درجه تشخیص‌ داده‌اند . یعنی ادراکات حوزه وجود انسان همه از یک سنخ نیستند و در یک‌ درجه و مرتبه قرار ندارند بلکه مراتب مختلفی دارند که عبارتند از : ادراک حسی ادراک خیالی ادراک وهمی ادراک عقلی