حافظه موجود بوده [١] و قبل از آن هم به صورت جزئی و به صورت حسی در حاسه موجود بوده و بعدا به کمک قوه تجرید و تعمیم ذهن به صورت کلی در آمده است . اما معقولات ثانیه مسبوق به احساس و تخیل و جزئیت نیستند ، یعنی ابتدائا بطور جزئی و از راه حس وارد ذهن نشده‌اند . مثلا " وحدت " که یک معقول ثانی است صورت خیالی و نیز صورت حسی نداشته و ندارد .
٣ - معقولات اولیه جنبه اختصاصی دارند ، یعنی اختصاص به یک نوع خاص‌ و یا یک جنس خاص و یا حداکثر یک مقوله خاص دارند . اما معقولات‌ ثانیه جنبه عمومی دارند یعنی اختصاص به نوع خاص و جنس خاص و مقوله‌ خاص ندارند و نمی‌توان یک شی‌ء یا یک عده از اشیاء را در میان سایر اشیاء متمایز کرد و آنها را به عنوان مصادیق آنها مفهوم نشان داد و لهذا معقولات ثانیه از امور عامه محسوب می‌شود . به عبارت دیگر معقولات اولیه‌ فاقد جنبه فلسفی و عمومی است اما معقولات ثانیه واجد جنبه فلسفی است .
معقولات ثانیه وسیله‌ای است برای ذهن که علی رغم تصورات ماهوی که انواع‌ و اجناس به صورت جدا و مباین تصور می‌شود ، تمام جهان را تحت مفاهیم و عناوین مشترک و مشابهی در می‌آورد . اگر ما معقولات ثانیه را نداشتیم ، مفاهیم عامه که سراسر هستی را شامل شود نداشتیم و اگر مفاهیم عامه را نداشتیم فلسفه به معنای حقیقی کلمه را نداشتیم و اگر مبانی اولیه فلسفه‌ را نداشتیم هیچ علمی از علوم گوناگون را نداشتیم [٢] .
معمولا حکماء اهمیت ذهن انسان را در مقابل ذهن حیوانات از جنبه‌

[١] یعنی تصور این تلخی یا آن تلخی در حافظه موجود بوده است . [٢] این مطلب در پاورقی‌های جلد دوم " اصول فلسفه و روش رئالیسم " تا حدی توضیح داده شده است .