چند تن از عالمانى كه با اين نام ناميده مى شوند در قزويني ٢ / ٩٧ - ١٠٤ ياد شده اند.
شايد مؤلف ما ابراهيم بن احمد بن عبد الله بن يزيد الرازي أبو اسحاق القاضى ساكن قزوين مى باشد كه وى را به عنوان فقيهى بر مذهب كوفيان [يعنى حنفى] توصيف كرده اند (م بعد از ٣٤٠) (قزويني ٢ / ١٠١ - ١٠٢; نك‍: تاريخ بغداد ٦ / ١٠). بنابر يكى از اسانيدى كه ابن طاووس (در سعد ٧٠) آورده، مؤلف از على بن سهل روايت مى كرده، كسى كه احتمالا همان أبو الحسن على بن سهل بن المغيرة البزار البغدادي (م ٢٧٠ يا ٢٧١) مى باشد (تهذيب ٧ / ٣٢٩ - ٣٣٠). او همچنين از محمد بن ابى يعقوب الجوال الدينورى روايت مى كرده كه او در حمص از جعفر بن نصر (ناشناخته) و او از عبد الرزاق از معمر روايت كرده است (سعد ص ١١٢).
اين تفسير كه ابن طاووس آن را تأليف يك جلدى توصيف مى كند (سعد ص ١١٢) در جاى ديگرى ثبت نشده است. ابن طاووس از اين كتاب تفسير آيه ٦٧ / مائده و آيه ٩ / كهف را نقل مى كند. تفسير آيه ٩ / كهف از كراسه چهارم برگ ٢ - ر، اخذ شده است. تفسير آيه ٦٧ / مائده از امام باقر [ع] به توسط زياد بن منذر (أبو الجارود) مى باشد; بنابراين، اين نقل مى تواند جزو تفسير أبو الجارود بوده باشد. اين مواد در تفسير قمى نيامده اما روايت مشابهى (نيز از أبو الجارود از امام باقر [ع]) از كلينى نقل شده است (نك‍: البرهان ١ / ٤٨٠). تفسير آيه ٩ / كهف درباره‌ء ملاقات معجزه گونه اما على [ع] با اصحاب كهف و اقرار آنها به وصايت امام على [ع]، در منابع امامى نيز با اندكى اختلاف روايت شده است (نك‍: البرهان ٢ / ٤٥٧ - ٤٥٨). بنابراين روشن است كه مؤلف ما، گر چه ابن طاووس (سعد ١١٣) او را سنى توصيف كرده، در واقع علايق شديد شيعى داشته و متمايل به امام على [ع] بوده است.
٥٦٦. + تفسير / أبو الحسن على بن عيسى بن على النحوي الرماني الوراق (م ٣٨٤) ذريعه ٤ / ٢٧٥ ش ١٢٧٢ سعد السعود ٢١ - ٢٢، ٢٥٠ - ٢٥٢ نقلهايى از اين تفسير در تبيان طوسى آمده است. نسخه ء ابن طاووس تنها از ميانه ء سوره

(٥٤٠)