مورخ است كه گفته شده در زمان وفاتش به سال ٢٠٧، ششصد صندوق (قمطر) كتاب داشته كه هر يك از آنها را دو نفر حمل مى كرده اند. ١٥ كتابخانه ء ابن حنبل نزديك به دوازده و نيم بار شتر بوده است. ١٦ و كتابخانه ء معاصر وى يحيى بن معين (م ٢٣٣)، مشتمل بر يكصد و چهارده (يا صد و سى) صندوق و چهار بلوني (الحباب) بزرگ بوده است. ١٧ تعداد كتابهاى كتابخانه ء أبو الفضل ابن العميد (م ٣٦٠) به شهادت كتابدار او مسكويه ١٨ بيش از يكصد بار شتر بوده است. كتابخانه ء فرزند معز الدولة در بصره مشتمل بر حدود پانزده هزار جلد بود به علاوه تعداد زيادى جزوه و تأليفات فاقد جلد. ١٩ گفته مى شود كه " القاضى الفاضل عبد الرحيم البيسانى " (م ٥٩٦) وزير صلاح الدين، هفتاد هزار جلد كتاب در موضوعات مختلف گردآورى كرد. ٢٠ همچنين گزارش شده (با اندكى مبالغه) كه برادر قاضى مذكور دويست هزار عنوان را كه هر عنوان داراى چندين نسخه بوده، فراهم آورد. ٢١ ابن قفطى (م ٦٤٦) يكى از گرد آورندگان پروپاقرض كتاب بوده كه گفته شده (با اندكى مبالغه) وى بزرگترين گردآورنده كتاب بوده آن گونه كه در هيچ زمانى نظير نداشته است. علت نيز اين بوده كه او به نقاط دور دست مسافرت مى كرد و حاضر بود تا مبالغ زيادى را در اين كار صرف كند. توانائى او بر اين كار ناشى از آن

١٥. ابن نديم صص ١١١; Grohmann ص ٤٣٩; مق‍: الذهبي، ميزان الاعتدال تحقيق: البجاوى، قاهره ١٣٨٢ ج ٣ ص ٦٦٥. نيز نك‍:
anic commentary and, qur: I. vol, studies in Arabic Litrary papyri, Abbot. N, ١٩٦٧, Chicago, Tradition anic Commentary and ' Qur: II. vol, during the Early Litrary Papyri ' Stationery ' Islamic Wiraqah, Muhammad Faris Jamil; ٥١. p . ١٧١. p, ١٩٨٤, University of Chicago, D dissertation. Ph. Middle Ages ١٦. Abbott، ج ٢ ص ٥١; براى اندازه بار شتر نك‍:
The Camel and the, Bulliet. W. R " size of, Loads " under, index, ١٩٧٥,. Mass, Cambridge, Wheel (من براى اين ارجاع از پروفسور Stewart. Frank H متشكرم).
١٧. تاريخ بغداد ١٤ / ١٨٣; ابن خلكان ٤ / ١٤٠; Abbott ج ٢ ص ٥١.
; ١٧٤. p, ١٩٣٧, London, The Renaissance of Islam, Mez ٢١٨. p, pinto ١٨. (به نقل از تجارب الامم مسكويه) ١٩. Grohmann ص ٤٣٨.
٢٠. صفدى، ج ١٨، ص ٣٤١.
٢١. همان، ج ١٨، ص ٣٣٦.

(١٢٦)