محمد بن على الهمداني القزويني شاگرد منتجب الدين و خواجه نصير الدين طوسى در " كتاب تخصيص البراهين نقض المسألة في الامامة من كتاب الاربعين تصنيف فخر الدين الرازي " (ذريعه ٤ / ٤ ش ٨). علامه ء حلى اين كتاب را مى شناخته (نك‍: الاجازة الكبيرة لبنى زهرة الحلبي، بحار ١٠٧ / ١٢٨) اما نشانى وجود ندارد كه ابن طاووس از آن آگاهى داشته باشد. براى حمله شديد مجلسى به عنوان " الرازي الناصبي " نك‍: بحار الانوار ٣٥ / ٣٨٣ - ٣٨٥. گاهى نيز او را " فخر هم الرازي " (مث‍: بحار ٣٥ / ٣٩٤) و " امام النواصب " (بحار ٣٦ / ٣٣) مى خواند ٤٧. * * كتاب العرض على المجالس / أبو جعفر محمد بن على ابن بابويه (م ٣٨١) ذريعه ٢ / ٣١٥ ش ١٢٥١، ١٥ / ٢٤٥ [ش ند] فلاح السائل ٢٦٦ / ٢٤١ - ٢٤٢ ارتباط ميان امالي ابن بابويه والعرض على المجالس (يا: عرض المجالس) نياز به شرح بيشترى دارد; قديمى‌ترين فهرست آثار ابن بابويه فهرستى است كه نجاشى و طوسى بدست داده اند; طوسى از هيچكدام از اين عناوين ياد نكرده اما نجاشى (ص ٣٨٩) تنها از كتاب العرض على (في) المجالس آگاهى داده است. نخستين مؤلفى كه به امالي اشاره كرده ابن شهرآشوب در معالم (صص ١١١ - ١١٢ ش ٧٦٤) است; ابن شهرآشوب از العرض نيز ياد كرده (كه محتملا به اشتباه) در نسخه چاپى " العوض عن المجالس " آمده است (معالم ص ١١٢). عنوانى كه ما ياد كرده‌ايم در فلاح ص ٢٦٦ / ٢٤١ آمده است.
عنوان " مجالس " اولين بار در دوره ء صفوي ياد شده و به صورت يك عنوان جانشين براى " امالي " به كار رفته است. مجلسى در مقدمه ء بحار به تأليف ابن بابويه با عنوان كتاب الامالى يا المجالس (بحار ١ / ٦) اشاره كرده و در طول كتاب نام آن را هر بار با يكى از آنها رد آورده، از اولى با رمز " لى "، و از دومى با عنوان " مجالس صدوق " يا " كتاب المجالس " ياد كرده است; براى مثال بحار ١٠ / ٣٩٣ - ٤٠٥ (باب ٢٥ = امالي صص ٥٧١ - ٥٨٤ (مجلس ٩٣). محقق بحار نشان داده است كه نقلهاى متعددى از مجالس صدوق در نسخه چاپى امالي آمده است. مواردى را نيز مى توان نشان داد كه

(١٩٧)