طاووس مىنويسد: اين كتاب داراى ٢٦ برگ است (طرائف ١ ص ١٧٩). از نوشته او چنين بر مى آيد كه داراى ١٥٦ حديث بوده كه در دو قسمت آمده: چهل و نه حديث پيامبر در باره مهدى [ع] و ١٠٧ روايت ديگر در باره همان موضوع (طرائف ١ صص ١٨١ - ١٨٣ مق‍: صراط ٢ / ٢٢٠). موارد نقل شده تنها در طرائف ١ (صص ١٨١ - ١٨٣) آمده و آن عمدتا توصيفى است از قسمت دوم كتاب اصفهاني.
خوانسارى (روضات ١ / ٢٧٢ - ٢٧٣) حدس مى زند كه كتاب ذكر المهدى [ع] با " اربعون حديثا " أبو نعيم يكى باشد. اين حدس نادرست است چرا كه چهل حديث أبو نعيم به طور كامل در كشف الغمه اربلى ٣ / ٢٥٧ - ٢٦٥ و نامه دانشوران [قم ١٣٧٩] ٧ / ٨ - ٢١ نقل شده و قسمتى از آن با مطالبى ديگر در " العرف الوردى في اخبار المهدى " سيوطى نقل شده است (كتاب مذكور سيوطى با " الحاوى في الفتاوى " او چاپ بيروت ١٣٩٥، ٢ / ٥٧ - ٨٥ چاپ شده است; مق‍: " Textes ", Gilliot صص ٣٤٨); اين نقلها با شرحي كه از كتاب ذكر المهدي در طرائف ١ نقل شده مطابقت نمى كند.
١٨. * اخبار الزهراء فاطمه [س] / أبو جعفر محمد بن على ابن بابويه (م ٣٨١) ذريعه ١ / ٣٣١ [ش ند]، ٣٤٤ [ش ند] اليقين ١٥٧ - ١٦٠ / ٤٢٤ - ٤٢٧ در باره ء مؤلف نك‍: دائرة المعارف چ ٢ مقاله " ابن بابويه " [از: فيضى]، سزگين ١ / ٥٤٤ - ٥٤٩. ابن طاووس يك روايت طولانى از وى نقل كرده كه ضمن آن رسول خدا [ص] به امت خود مى گويد: خداوند در معراج به دو امر كرد تا فاطمه [س] را به عقد على [ع] درآورد. اين نقل دوبار به نقل از اليقين در بحار (١٨ / ٣٩٧ - ٤٠٠; ٤٠ / ١٨ - ٢١) آمده است. همانگونه كه در باب دوم فصل دوم وباب سوم و فصل دوم گذشت، ابن طاووس تأكيد مى كند كه " اليقين " را از اخبار راويان و مؤلفان غير شيعى فراهم آورده است. در باره ء نقل اين خبر از ابن بابويه [شيعى]، وى چنين توجيه مى كند كه ابن بابويه خبر مذكور را از منابع سنى گرفته است. قسمتى از همين نقل (گويا از اليقين) در عاملي، اثبات الهداة ٣ / ٦٦٣ و با اختلاف اندكى درحلى، المحتضر صص ١٤٣ - ١٤٦ آمده است.

(١٧٥)