١٢٤. * * + - فضائح المعتزلة / أبو منصور عبد القاهر بن طاهر البغدادي (م ٤٢٩) طرائف ٣٥٧ / ١٠٣ درباره مؤلف نك‍: دائرة المعارف چ ٢ مقاله " البغدادي " (از: Tritton. S. A). اين كتاب به عنوان مثال ياد شده در: سبكى ٣ / ٢٣٩، كتبي ٢ / ٢٣٩، كتبي ٢ / ٣٧٢. اين كتاب محتملا با " فضائح القدرية " البغدادي كه با آن در الفرق بين الفرق، قاهره ١٣٦٧ ص ١١٠ اشاره شده، يكى بوده است. ابن طاووس مى گويد در اين تأليف، همانگونه كه در الفرق بين الفرق بغدادي هست، امور عظيمه‌اى را به معتزله نسبت مى دهد.
*. * كتاب الفضائل يا الروضة في الفضائل والمعجزات / أبو عبد الله الحسين بن حمدان الخصيبى الجنبلانى (يا: جنبلائى) (م ٣٤٦ يا ربيع الاول ٣٥٨) ذريعه ١١ / ٢٨١ ش ١٧٢٠; ١٦ / ٢٤٩ ش ٩٩٣ مؤلف بنيانگذار حقيقى فرقه نصيريه بوده است. (نك‍:
٢٦٠ - ٢٤٤. pp, ١٩٨٧, ٥٥, Der Islam " ', Buch der Schatten ' Das ", Halm. H درباره‌ء شرح حال وى نك‍: همان صص ٢٥٨ - ٢٦٠)، اين تأليف در فهارس معمول كتب خصيبى نيامده است (و Halm نيز متذكر آن نشده است). در اينجا اندكى ابهام وجود دارد كه آيا دو عنوان مربوط به يك تأليف است يا دو تأليف; من بيشتر ما يلم تا آنها را مربوط به يك تأليف بدانم. هر دو عنوان، به احتمال، تنها در يك منبع يعنى اثبات (نك‍: به ذيل همين بحث) آمده است. به نظر نمى رسد كه شيخ حر عاملي به دو تأليف ناشناخته خصيبى اشاره كرده باشد. آقا بزرگ كه به اين احتمال تمايل دارد بر اين باور است كه از اين تأليف در اقبال ياد شده اما اشاره به محل آن در اقبال چاپى نشده است گر چه محتمل است كه نسخه‌اى كه در اختيار آقا بزرگ بوده با نسخه ء چاپى متفاوت باشد، اما احتمال قوى تر آنست كه از مطلبى كه در رياض (٢ / ٥٠ و از او در اعيان ٢٥ / ٣٤٨) آمده استنباط نادرستى كرده باشد. آن مطلب را مى توان بدين صورت معنى كرد: " يكى از تأليفات خصيبى " الهداية في الفضائل " است [كه تأليفى است جداى از تأليفى كه در بالا آورديم]... شيخ معاصر ما [يعنى حر عاملي] در كتاب الهداة [اثبات

(٢٤٨)