و رُكن حجر الأسود را «مُلتزَم» مى گويند؛ زيرا شخص طواف كننده براى دعا و استغاثه، خود را ملتزم به ايستادن در آن جا مى كند. ناودان بر ديوار شمالى قرار دارد و به «ناودان رحمت» موسوم است. سلطان سليمان عثمانى ، ناودانى را كه حجّاج بن يوسف تهيّه كرده بود، در سال ٩٥٤ ق ، به ناودانى از نقره تبديل كرد. سپس ، سلطان احمد در سال ١٠٢١ ق ، ناودانى نقره اى مينا كارى شده و منقوش به نقوش طلايى به جاى آن نصب كرد. در سال ١٢٧٣ ق ، سلطان عبد المجيد عثمانى، ناودانى از طلا فرستاد كه به جاى ناودان قبلى نصب شد و تا كنون [١] باقى است. رو به روى ناودان، ديوار قوسى شكلى قرار دارد. دو طرف اين ديوار مقدّس به دو زاويه شمالى و غربى كعبه منتهى مى شود و به اندازه دو متر و سى سانتى متر با دو زاويه ياد شده، فاصله دارد. ارتفاع اين ديوار ، يك متر و نيم و ضخامت آن ، يك متر است و قسمت داخلش با سنگ هاى مرمر ، پوشيده شده است. فاصله وسط اين قوس تا وسط ضلع كعبه ، هشت متر و ٤٤ سانتى متر است . فضاى ميان اين ديوار و ديوار كعبه به نام «حِجر اسماعيل» موسوم است كه تقريبا سه متر آن ، داخل كعبه اى بود كه ابراهيم عليه السلام ساخت و بقيه آن ، آغل گوسفندان هاجر و فرزندش اسماعيل بود. گفته مى شود كه هاجر و اسماعيل، در حِجرْ مدفون هستند . جزئيات تغييرات و مرمّت هايى كه داخل خانه صورت گرفته و همچنين ، آداب و تشريفات مربوط به خانه ، مطالبى است كه بحث از آنها در اين جا ضرورتى ندارد.

[١] . برخى از اين ارقام صحيح به نظر نمى رسد. از اين رو ، براى اطّلاعات بيشتر درباره اندازه طول و عرض ابعاد كعبه به كتاب آثار مكه و مدينه ، نوشته رسول جعفريان ، مراجعه شود . به علاوه ، در سال ١٤١٧ ق / ١٣٧٤ ش ، به دستور ملك فهد ، خانه كعبه ـ كه ايمنى بناى آن ، كاهش يافته بود ـ كُلاً تخريب و محلّ آن ، گودبردارى شد و سپس بناى جديد ، شبيه همان بناى تاريخى و تقريبا با همان ابعاد ، با پى ريزى جديد و از بِتون مسلّح ، ساخته شد .[٢] . مقصود ، زمان نگارش اين متن (تفسير الميزان) است .