شكل كعبه ، تقريبا مربّع است و از سنگ هاى كبود محكمى ساخته شده و ارتفاع آن به شانزده متر مى رسد. امّا از حديث بالا رفتن على عليه السلام بر دوش مبارك پيامبر خدا در روز فتح مكّه و برداشتن و شكستن بت هايى كه روى كعبه بوده اند، بر مى آيد كه ارتفاع كعبه در آن زمان ، بسيار كمتر از حدّ فعلى آن بوده است . طول ضلعى كه ناودان در آن قرار دارد و نيز طول ضلع رو به روى آن، ده متر و ده سانتى متر است و طول ضلعى كه درِ كعبه در آن قرار دارد و نيز طول ضلع مقابل آن ، دوازده متر است و درِ كعبه در ارتفاع دو مترى از سطح زمين ، واقع شده است. [٢] در رُكنى كه طرف چپِ در ـ نسبت به كسى كه مى خواهد وارد خانه شود ـ قرار دارد، حجر الأسود در ارتفاع يك متر و نيمى نصب شده است. حجر الأسود، سنگ سنگينى است كه شكل بيضىِ نامنظّمى دارد. رنگش سياه مايل به سرخ است و روى آن ، نقطه هاى سرخ و خطوط زرد رنگى قرار دارد كه بر اثر چسباندن قطعه هايى است كه از آن كَنْده شده بوده است. قطر حجر الاُسود ، سى سانتى متر است . زواياى چهارگانه كعبه از قديم الأيام ، «رُكن» خوانده مى شده اند . زاويه شمالى را رُكن عراقى مى گويند و زاويه غربى را رُكن شامى و زاويه جنوبى را رُكن يَمانى و زاويه شرقى را كه حجر الأسود در آن قرار دارد، رُكن اَسوَد . فاصله ميان درِ كعبه

[١] . جُرهُم: تيره اى است از مردم يمن كه در مكّه سُكنا گزيدند و اسماعيل، پسر ابراهيم عليه السلام ، از ميان آنان زن گرفت و بدين سان ، با هم خويشاوند شدند. اين قبيله سپس در حرم ، دست به خلافكارى و كج روى زدند . لذا خداوند بزرگ، آنها را نابود كرد (لسان العرب : ج ١٢ ص٩٧) .[٢] . مقصود ، زمان نگارش اين متن (تفسير الميزان) است .[٣] . الميزان في تفسير القرآن : ج ٣ ص ٣٥٨ .[٤] . برخى از اين ارقام صحيح به نظر نمى رسد. از اين رو ، براى اطّلاعات بيشتر درباره اندازه طول و عرض ابعاد كعبه به كتاب آثار مكه و مدينه ، نوشته رسول جعفريان ، مراجعه شود . به علاوه ، در سال ١٤١٧ ق / ١٣٧٤ ش ، به دستور ملك فهد ، خانه كعبه ـ كه ايمنى بناى آن ، كاهش يافته بود ـ كُلاً تخريب و محلّ آن ، گودبردارى شد و سپس بناى جديد ، شبيه همان بناى تاريخى و تقريبا با همان ابعاد ، با پى ريزى جديد و از بِتون مسلّح ، ساخته شد .[٥] . مقصود ، زمان نگارش اين متن (تفسير الميزان) است .