البتّه اين فاصله ها تقريبى است و برخى از مُدقّقان، فاصله دقيق اين حدود را تا ديوار مسجد الحرام ، محاسبه كرده اند و به ذراع بيان نموده اند كه مقدارى با اندازه هاى پيشْ گفته متفاوت است. به طور مثال، فاسى در بيان محدوده حرم از جهت طائف از راه عرفه مى گويد : از ديوار بنى شيبه تا دو عَلَمى كه نشانه حدّ حرم اند، از طرف عرفه، سى و هفت هزار و هفده ذراع كوچك (فاصله سر انگشت تا آرنج) است. [١] شناخت محدوده حرم، بسيار مهم و در احكام فراوانى دخيل است و به علّت وجود اَنصابى (علائمى) كه از هر طرف به عنوان علامت بنا شده اند، تشخيص آن در عمل آسان است . اين اَنصاب در همه سو بجز سمت جَدّه و جَعرانه، به دست ابراهيم خليل عليه السلام و به راه نمايى جبرئيل عليه السلام نصب گشته اند، هر چند در طول تاريخ [٢] ، بارها تجديد شده اند و از جمله تجديد بناكنندگان بنا آنها ، اسماعيل عليه السلام ، قُصَى بن كِلاب و پيامبر صلى الله عليه و آله هستند ... . بعدها نيز خلفا مكرّرا آنها را تجديد بنا كرده اند . [٣] تحقيقات ميدانى در عصر حاضر ، نشان مى دهد كه اين علائم، هنوز پا بر جا هستند و انصاب و حدود ششگانه ، تنها حدّ حرم را در راه هاى ورودى تعيين مى كنند و انصاب و حدود همه حرم، بسيار بيشتر است . [٤]

[١] . شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام: ج ١ ص ٥٩ .[٢] . أخبار مكّة ، فاكهى : ج ٥ ص ٢٢٥ ح ١٢٩، شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام : ج ١ ص ٥٥؛ جواهر الكلام : ج ٧ ص ٣٩٦، المفصّل فى تاريخ العرب : ج ٦ ص ٤٤١ .[٣] . أخبار مكّة ، ازرقى : ج ٢ ص ١٢٩، أخبار مكّة ، فاكهى : ج ٢ ص ٢٧٣، شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام : ج ١ ص ٥٥ ؛ الكافى : ج ٤ ص ٢١١ ح ١٨.[٤] . الحرم المكّى الشريف و الأعلام المحيطة به: ص ٧١ و ٨٧ .