حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٧٨
يك سو با خطر مشركان قريش و عموم بت پرستان و همچنين ، خطر يهود مدينه ـ كه در داخل و خارج شهر ، زندگى مى كردند و ثروت و امكانات فراوانى داشتند ـ مواجه بود و از سوى ديگر ، نيروهاى تازه مسلمان ، دچار از هم گسيختگى بودند ، دو طايفه اوس و خزرج ، با هم دشمنى و كينه ديرينه داشتند و ميان مهاجران و انصار ، از نظر فكرى و فرهنگى ، اختلاف وجود داشت . در اين جا بود كه آيه اخوّت: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ ؛ [١] در حقيقت ، مؤمنان ، برادران [يكديگر] اند» نازل شد و پيامبر اسلام ، با الهام الهى ، همچون سياست مدارى پخته و كار آزموده ، با به كارگيرى مجدّد طرح برادرىِ دينى ، ميان مسلمانان و بويژه مهاجران و انصار ، وحدت سياسى و معنوى ايجاد كرد و بدين سان بر معضل اختلافات داخلى فائق آمد و با انسجام پيروان خود در برابر دشمنان اسلام حكومت اسلامى را بنيان نهاد. اجراى اين طرح ، بدين گونه بود كه روزى در يك انجمن عمومى ، ايشان رو به هواداران خود كرد و فرمود: «دوتا دوتا با يكديگر برادر شويد» . [٢] در تواريخ اسلامى ، مشخّصات كسانى كه با هم برادر شده اند ، ضبط شده است و زيباترين انتخاب ، انتخاب شخص پيامبر صلى الله عليه و آله بود كه امام على عليه السلام را به برادرى خود ، انتخاب كرد و در اين باره فرمود: أنتَ أخى فِى الدُّنيا وَ الآخِرَةِ . [٣] تو ، برادر من در دنيا و آخرتى . بر اساس متون تاريخى و حديثى ، يكى از آثار برادرىِ دينى ، در آغاز ، ارث بردن
[١] حجرات : آيه ١٠ .[٢] ر . ك : ص ٢٤٩ (برادر شدن ياران پيامبر ، پس از هجرت) .[٣] ر . ك : ص ٢٥٧ (نخستين مسلمانانى كه برادر شدند) .