أَهْلِ الْكِتَـبِ ؛ [١] آيا به منافقان ننگريستى كه به همتايانشان از كافران اهل كتاب مى گفتند : ...» . گفتنى است از معانىِ «برادرى» ، آنچه در اين بخش مورد نظر است ، عبارت است از «پيوند دينى» ؛ امّا ساير معانى در بخش هاى ديگر ، به خواست خدا ، خواهند آمد.

برادرى در اسلام

يك . تشريع قانون برادرى در اسلام

تشريع (وضعِ) قانون برادرى ، يكى از برجسته ترين اقداماتِ فرهنگى ، سياسى ، اجتماعى ، اقتصادى و نظامى پيامبر اسلام است و به روشنى ، حاكى از ارتباط وى با مبدأ وحى ، و نهايت درايت ، حكمت و مديريتِ ايشان در هدايت و رهبرىِ امّت اسلامى است. قرآن كريم ، با جمله «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ ؛ [٢] در حقيقت ، مؤمنان ، برادران [يكديگر] اند» ، قانونى را تشريع كرده كه بر اساس آن ، نسبت و پيوندى ميان آحاد مسلمانان ، ايجاد مى شود كه پيش از آن ، وجود نداشت. اين پيوند ، «برادرىِ دينى» ناميده مى شود . نكته قابل تأمّل ، اين كه : از نظر اسلام ، تنها اين نوع پيوندِ برادرى است كه آثار شرعى و حقوقى دارد ، بدين معنا كه پيوند برادرىِ دينى ، اگر با پيوند نسبى همراه شود ، در ازدواج و ارث ، آثار شرعى و حقوقى دارد ، و اگر با پيوند رضاعى توأم گردد ، در ازدواج ، آثارى بر آن مترتّب مى گردد ، و اگر با هيچ يك از پيوندهاى نسبى و رضاعى همراه نباشد ، آثار شرعى و حقوقى خاصّى دارد كه در فصل سوم و چهارم اين باب ، بدانها اشاره مى شود .

[١] مائده: آيه ٢٥ . نيز ، ر . ك : نساء: آيه ١١ و ١٢ و ٢٣ و ١٧٦ ، مائده : آيه ٣٠ و ٣١ ، اعراف : آيه ١١١ و ١٤٢ و ١٥٠ و ١٥١ ، يونس : آيه ٨٧ ، يوسف : آيه ٥ و ٧ و ٨ و ٥٨ و ٥٩ و ٦٣ ـ ٦٥ و ٦٩ و ٧٠ و ٧٦ و ٨٧ و ٨٩ و ٩٠ و ١٠٠ ، توبه : آيه ٢٣ و ٢٤ ، مريم : آيه ٢٨ و ٥٣ ، طه : آيه ٣٠ و ٤٠ و ٤٢ ، مؤمنون : آيه ٤٥ ، نور : آيه ٣١ و ٦١ ، فرقان : آيه ٣٥ ، شعرا : آيه ٣٦ ، قصص : آيه ١١ و ٣٤ و ٣٥ ، احزاب : آيه ٥٥ ، مجادله : آيه ٢٢ ، معارج : آيه ١٢ و عبس : آيه ٣٤ .[٢] نساء: آيه ٢٣ .[٣] احزاب: آيه ٥ . نيز ، ر . ك : بقره: آيه ١٧٨ و ٢٢٠ ، آل عمران: آيه ١٥٦ و ١٦٨ ، توبه: آيه ١١ ، احزاب: آيه ١٨ و حجرات: آيه ١٠ و ١٢ .[٤] حجر: آيه ٤٧ . نيز ، ر . ك : آل عمران: آيه ١٠٣ .[٥] هود: آيه ٥٠ . نيز ، ر . ك : اعراف: آيه ٦٥ و ٧٣ و ٨٥ ، هود: آيه ٦١ و ٨٤ ، شعرا : آيه ١٠٦ ، ١٢٤ ، ١٤٢ و ١٦١ ، نمل: آيه ٤٥ ، عنكبوت: آيه ٣٦ ، احقاف: آيه ٢١ و ق: آيه ١٣ .[٦] ص : آيه ٢٣ .[٧] زخرف: آيه ٤٨ .[٨] اعراف: آيه ٣٨ .[٩] اسراء: آيه ٢٧ . نيز ، ر . ك : اعراف: آيه ٢٠٢ .[١٠] حشر: آيه ١١ .[١١] حجرات : آيه ١٠ .