هنر رضايت از زندگي - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٩
يك . مقايسه كاهنده
انسان به طور طبيعى در امور مادّى از مقايسه صعودى استفاده كرده ، خود را با كسانى كه وضع مالى و مادى بهترى دارند ، مقايسه مى كند . نمونه اين مقايسه را داستان قارون در قرآن مى توان ديد . قارون از ثروت فراوانى برخوردار بود كه فقط كليد گنج هاى او را چند انسان نيرومند حمل مى كردند. [١] او زندگى اشرافى و خيره كننده اى داشت . مشاهده زندگى او ديگران را به مقايسه وامى داشت و آرزوى زندگى قارونى را در آنان به جوش مى آورد . [٢] اما در طرف ديگر ، گروهى بودند كه هرچند قارون را ديدند ، ولى به مقايسه ، اقدام نكردند . خداوند از اين گروه ، تحت عنوان «الَّذِينَ أُوتُواْ الْعِلْمَ» ياد كرده ، در مقابل گروه اوّل كه از آنان با تعبير «الَّذِينَ يُرِيدُونَ الْحَيَوةَ الدُّنْيَا» ياد كرده است . پس ويژگى گروه دوم ، «خردمندى و فرزانگى» است. [٣] ولذا واكنش آنان به گونه ديگرى بود . قرآن كريم مى فرمايد : «وَقَالَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللَّهِ خَيْرٌ لِّمَنْ ءَامَنَ وَ عَمِلَ صَــلِحًا وَ لَا يُلَقَّهَآ إِلَا الصَّـبِرُونَ . [٤] و آنان كه داراى دانش بودند گفتند : واى بر شما! ثواب الهى براى كسى كه ايمان آورد و عمل صالح انجام دهد بهتر است و جز صابران ، كسى به آن نمى رسد» . مقايسه صعودى ، پيامد طبيعى و تخلف ناپذير تفاوت اجتماعى
[١] سوره قصص ، آيه ٧٦ .[٢] ر . ك : سوره قصص ، آيه ٧٩ .[٣] جالب اين جاست كه خداوند از افراد ، نامى نمى برد و به طور سربسته هم نفرموده گروهى اين گونه بودند و گروهى آن گونه ؛ بلكه ويژگى هرگروه را (كه منشأ رفتارهاى آنان است) بيان كرده است .[٤] سوره قصص ، آيه ٨٠ .