بر زمان حال نيز وارد مى شود ، به گونه اى كه گويا مصيبتى به بزرگى همه عمر، هم اكنون بر فرد ، وارد شده است . اين در حالى است كه «پايان پذيرى» ، يكى از اصول مسلّم و قطعى سختى هاست . ممكن است هم اكنون ، به يك سختى مبتلا باشيد ، اما تجربه زندگى نشان مى دهد سختى هاى فراوانى آمده و رفته اند و هيچ يك ، باقى نمانده اند. مطمئن باشيد كه اين يكى نيز باقى نخواهد ماند . درست است كه سختى ها برگشت ناپذيرند ، اما در عين حال پايان پذيرند . برگشت ناپذيرى را نبايد به پايان ناپذيرى تفسير كرد . امام على عليه السلام مى فرمايد: همانا براى سختى ها اهدافى است و براى آن اهداف ، پايانى است . پس بر آنها بردبار باشيد تا به پايان برسند ؛ چرا كه حركت در برابر آنها پيش از پايان يافتنشان ، افزاينده آنهاست . [١] روزى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله رو به روى ديوارى نشسته بودند كه سوراخى در آن بود . به سوراخ ديوار اشاره كرد و خطاب به ياران خود فرمود: اگر سختى بيايد و داخل اين سوراخ شود ، حتما ، راحتى هم مى آيد تا اين كه وارد مى شود و آن را بيرون مى كند . [٢] بر پايه همين اصل است كه امام على عليه السلام مى فرمايد : براى هر تنگنايى ، راه خروجى است . [٣]

انتظار گشايش

با توجّه به آنچه بيان شد ، مسئله «انتظار فرج» ، معنا مى يابد . اگر سختى ها پايان پذيرند ، پس بايد منتظر گشايش بود . انتظار گشايش ، نقش بسيار مهمّى در كاهش تنيدگى (فشار روانى) دارد .

[١] غرر الحكم ، ح١٧٧٧ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص١٥٧ .[٢] الدر المنثور ، ج٦ ، ص٣٦٤ ؛ كنز العمّال، ج٢، ص١٤ .[٣] غرر الحكم ، ح١١٠٩٣ ؛ عيون الحكم والمواعظ، ص٤٠١ .