و اما بنده كافرم حسناتى داشت ؛ پس بلا را از او گرداندم و دنيا را به او عرضه كردم ، تا نزد من آيد و او را به خاطر كارهاى ناپسندش كيفر دهم . [١] در زمان پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شخصى فوت كرد . كسى گفت : گوارايش باد ، مُرد و هيچ بيمار نشد! در اين هنگام ، پيامبرخدا صلى الله عليه و آله فرمود : واى بر تو! تو چه مى دانى اگر خداوند ، او را به بيمارى مبتلا كرده بود ، به وسيله آن ، گناهانش را كيفر مى داد . [٢] همه سخن را امام صادق عليه السلام در اين جمله كوتاه ، خلاصه كرده است : خداوند در خوشى ها ، نعمت تفضّل دارد و در سختى ها ، نعمت پاك كردن . [٣]

٣ . بلا و ترفيع درجه

هميشه ابتلاى فرد به سختى ها و مصيبت ها ، به معناى گنهكار بودن او نيست . گاهى خداوند براى اين كه درجه كسى را بالاتر ببرد ، او را مبتلا (گرفتار) مى سازد . اين جاست كه راز ابتلاى انبيا و اولياى الهى به سختى ها و مصيبت ها مشخص مى شود . بلاها براى آنان كه از مقام عصمتْ برخوردارند ، پاك كننده نيست ؛ ترفيع دهنده است . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در اين باره مى فرمايد : همانا بلا براى ظالم ، ادب كردن است و براى مؤمن ، امتحان و براى انبيا ، درجه و براى اوليا ، كرامت . [٤] اين جا صحبت از گناه نيست . بحث در اين است كه برخى از مقام هاى

[١] المعجم الكبير ، ج١٢ ، ص١١٧ ، ح١٢٧٣٥ ؛ حلية الأولياء ، ج٨ ، ص١٢٣ ؛ كنز العمّال ، ج٣ ، ص٧٥٥ ، ح ٨٦٦٢ .[٢] الموطأ ، ج٢ ، ص٩٤٢ ، ح٨ .[٣] تحف العقول ، ص٣٦١ ؛ بحار الأنوار ، ج٧٨ ، ص٢٤٣ ، ح٤٤ ؛ ر. ك: غرر الحكم، ح١٧٢٠ .[٤] جامع الأخبار ، ص١٣ ؛ بحار الأنوار، ج٦٧، ص٢٣٥ .