اگر نگرش انسان به زندگى، واقع گرايانه باشد ، انتظارات او از زندگى نيز واقع گرايانه خواهد بود و در پى آن ، احساس او از زندگى نيز واقع بينانه خواهد شد . شايد بتوان گفت كه «هماهنگى انتظارات با واقعيت ها» شرط اصلى شاد زيستن و رضايت از زندگى است . ناهماهنگى ميان انتظارات و واقعيت ها، موجب دوگانگى شده ، تضادهاى بنيادينى به وجود مى آورد كه زيان آن ، جبران ناپذير است . پس رضايت از زندگى هنگامى شكل مى گيرد كه انتظار ما از زندگى ، واقع گرايانه باشد . اگر دنيا را با همه سختى هايى كه ممكن است داشته باشد ، آن گونه كه هست بشناسيم ، مى توانيم به راحتى در آن زندگى كنيم . زندگى راحت ، در گرو شناخت دنياست . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در باره اين اصل مى فرمايد: اگر درباره دنيا آنچه را من مى دانم ، شما هم مى دانستيد ، جان هاى شما از آن ، احساس راحتى مى كرد . [١] با توضيحاتى كه داده شد ، اكنون بهتر مى توان به عمق كلام امام على عليه السلام دست يافت كه مى فرمايد : كسى كه دنيا را بشناسد ، به خاطر مصيبت هاى آن ، غمگين نمى شود . [٢] حضرت نمى فرمايد كه دنيا بايد جاى خوشى ها باشد و نمى فرمايد كه تصوّر كنيد دنيا پر از خوشى و راحتى است ؛ بلكه مى فرمايد اگر دنياشناسى تان واقعى باشد ، با وجود سختى ها و با اقرار به وجود آنها ، باز هم احساس ناراحتى و نارضايتى به شما دست نخواهد داد . آموزه هاى زندگى ساز دين ، انسان را به گونه اى تربيت مى كند كه در اوج سختى ها و در

[١] المستدرك على الصحيحين ، ج٣ ، ص٧٢٨ ، ح٦٦٤٠ .[٢] غرر الحكم ، ح٢٢٥٨ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص٤٣٥ .