ناسزا ، [١] دشمنى [٢] و خوارى [٣] كسب نمى كند ؛ دوستان خود را از دست مى دهد [٤] و اقوام و خويشاوندان ، با او قطع رابطه مى كنند. [٥] با اين وضعيت، آيا مى توان پذيرفت كه راه بخل ، به وادى آرامش ختم مى شود؟ هرگز! بخل ، فشار روانى را افزايش مى دهد [٦] و آسايش را از انسان مى گيرد . از اين رو پيامبر خدا صلى الله عليه و آله مى فرمايد: بخيل ، كمتر از هركسى آسايش دارد . [٧] امام صادق عليه السلام نيز مى فرمايد: براى بخيل ، آسايشى وجود ندارد . [٨] جالب اين كه بخيل ، مالك دارايى خود نيست ؛ در حقيقت ، او نگهبان اموال ورثه است . روزىِ انسان همان مقدارى است كه مصرف مى كند و نسبت به آنچه ذخيره مى كند ، خزانه دارى بيش نيست! زحمت «جمع آورى» و مشقّت «فقر» و عذاب «نگهدارى»، از آنِ بخيل است و استفاده آن ، از آنِ ديگران! آيا ارزش آن را دارد؟ امام على عليه السلام مى فرمايد: بخيل ، مال را از خود دريغ مى دارد و به اندكى از دنيا بسنده مى كند و همه آن را به وارثانش مى بخشد . [٩]

[١] غرر الحكم ، ح٦٥٧٠ ؛ عيون الحكم والمواعظ ، ص١٨٧ .[٢] الكافى ، ج٤ ، ص٣٩، ح٣ ؛ وسائل الشيعه، ج٢١، ص٥٤٤، ح٢٧٨١٩ .[٣] غرر الحكم ، ح٦٥٥٤ .[٤] غرر الحكم ، ح٦٥٤٠ ؛ عيون الحكم والمواعظ، ص٤١٠ .[٥] الخصال ، ج٢، ص٤٣٤ ؛ بحار الأنوار ، ج٧٣ ، ص ٣٠٤، ح١٨ .[٦] المواعظ العددية ، ص٥٨ .[٧] كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج٤ ، ص٣٩٤، ح٥٨٤٠ .[٨] كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج٤ ، ص٣٩٤، ح٥٨٣٨ .[٩] غرر الحكم ، ح٦٥١٥ ؛ عيون الحكم والمواعظ، ص٥٦ .