هنر رضايت از زندگي - پسنديده، عباس - الصفحة ٦٨
بايد توكّل كرد، پس نبايد تلاش نمود و... تصحيح شناخت و كسب باورهاى لازم براى زندگى موفق (كه در بخش اوّل به آن پرداخته شد) به معناى كنار گذاشتن كار و تلاش نيست. به همين جهت ، دين، تأكيد زيادى بر كار و تلاش داشته و افراد را از توكّل منهاى كار ، بر حذر داشته است. حضرت على عليه السلام مى فرمايد: به تمام معنا بپرهيز از اين كه شيطان ، تو را بفريبد و سستى را در چهره توكّل ، برايت نمايان سازد و تنبلى را به وسيله احاله به تقدير ، برايت به ارمغان آورد؛ همانا خداوند متعال ، هنگام فقدان چاره ، به توكّل فرمان داده و هنگام معذور بودن ، به تسليم بر قضا. [١] روزى پيامبر خدا صلى الله عليه و آله گروهى از كشاورزان را ديد كه از كار ، دست كشيده اند. به آنان فرمود: «شما [ از] چه [ گروهى] هستيد؟» . گفتند: «ما اهل توكّل هستيم». حضرت به آنان فرمود: «نه، بلكه شما سربار ديگران هستيد». [٢] انس بن مالك مى گويد : روزى كسى از پيامبر خدا صلى الله عليه و آله پرسيد: «شترم را ببندم و توكّل كنم ، يا رها كنم و توكّل كنم؟». حضرت فرمود: «ببند و توكّل كن». [٣] بايد با توكّل ، زانوى شتر را بست. امام صادق عليه السلام نيز مى فرمايد: زانوى شترت را ببند و توكّل كن. [٤] بنابراين ، زندگى موفّق ، نه نصيب كسانى مى شود كه مايل اند يك شبه ، ره صد ساله را بپيمايند و نه نصيب كسانى مى گردد كه مى خواهند با نشستن
[١] شرح نهج البلاغة ، ابن ابى الحديد، ج٢٠، ص٣٠٦، ح٥٠٤.[٢] مستدرك الوسائل، ج١١، ص٢١٧، ح ١٢٧٨٩.[٣] سنن الترمذى، ج٤، ص٧٧، ح٢٦٣٦ .[٤] الأمالى ، طوسى، ص١٩٣ ؛ الأمالى ، مفيد، ص ١٧٢ ؛ بحار الأنوار، ج٧١، ص١٣٧ .