وَاللّه ُ سُبحانَهُ يَقولُ : «مَّا فَرَّطْنَا فِى الْكِتَـبِ مِن شَىْ ءٍ» [١] وفيهِ تِبيانُ كُلِّ شَى ءٍ، [٢] وذَكَرَ أنَّ الكِتابَ يُصَدِّقُ بَعضُهُ بَعضاً . [٣] خداوند سبحان مى فرمايد : «ما در قرآن چيزى را فروگذار نكرديم» . و در قرآن ، بيان هر چيزى هست ، و يادآور شده كه بعض قرآن ، گواه بعض ديگر آن است . امّا شنيدن سخن قرآن و تصديق و شهادت و اشارت برخى از آيات در مورد برخى ديگر ، كار هر كس نيست . تنها خواصّ و اهل فن مى توانند تشخيص بدهند كه كدام آيه درباره آيه ديگر چه مى گويد و كدام آيه ، به كدام نكته اشاره دارد و كدام آيه ، مفسّر و مبيّن كدام آيه است. قرآن شناسى بر اساس اين روش ، «تفسير قرآن به قرآن» ناميده مى شود و نيازى به سنّت ندارد ؛ امّا نكته مهمّى كه بايد به آن توجّه داشت ، اين است كه معارفى كه در اين مرحله از قرآن شناسى به دست مى آيد ، نمى تواند به عنوان پيام دين و برنامه اسلام براى تكامل انسان و زندگى او تلقّى گردد ؛ چرا كه در اين صورت ، به ديدگاه نخست باز خواهيم گشت و «حسبنا كتاب اللّه » ، [٤] مصداق خواهد يافت كه بر خلاف سنّت قطعى پيامبر اسلام و اجماع قاطبه مسلمانان است. بنا بر اين ، مرحله دوم از قرآن شناسى براى استنتاج نهايى از معارف قرآنى در زمينه هاى مختلف ، كافى نيست . توضيح بيشتر اين مطلب ، در تبيين مرحله سوم ، خواهد آمد.

[١] انعام: آيه ٣٨ .[٢] اشاره دارد به آيه ٨٩ سوره نحل : «وَ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَـبَ تِبْيَـنًا لِّكُلِّ شَىْ ءٍ ؛ و كتاب (قرآن) را كه روشنگر همه چيز است ، براى تو فرو فرستاديم» .[٣] نهج البلاغة : خطبه ١٨ ، الاحتجاج ، ج ١ ص ٦٢٠ ح ١٤٢ ، بحار الأنوار : ج ٢ ص ٢٨٤ ح ١ .[٤] ر.ك : ص ٢٠ .