حَتّى تُحَسِّنوا قَبيحَهُم وتُصَدِّقوا كَذِبَهُم، فَأَعطوهُمُ الحَقَّ ما رَضوا بِهِ ، فَإِذا تَجاوَزوا فَمَن قُتِلَ عَلى ذلِكَ فَهُوَ شَهيدٌ . [١] پيامبر خدا ـ به نقل از ابو سلاله ـ : به زودى پيشوايانى بر شما حاكم خواهند شد كه روزى هاى شما را در اختيار مى گيرند ، به شما مى گويند و دروغ مى گويند ، عمل مى كنند و بد عمل مى كنند ، [و] از شما راضى نمى شوند ، مگر آن گاه كه زشتِ آنان را نيك بدانيد و دروغشان را راست بشماريد . پس ، شما به آنان حق را بدهيد تا راضى شوند و اگر از حق فراتر رفتند ، پس هر كه در اين راه كشته شود ، شهيد است . ٣ . عن ابن عبّاس قال : قال رسول اللّه صلى الله عليه و آله : سَيَكونُ اُمَراءُ تَعرِفونَ وتُنكَرونَ ؛ فَمَن نابَذَهُم نَجا، ومَنِ اعتَزَلَهُم سَلِمَ ، ومَن خالَطَهُم هَلَكَ . [٢] پيامبر خدا ـ به نقل از ابن عبّاس ـ : به زودى ، اميرانى حاكم خواهند شد كه پاره اى از كارهايشان معروف است و پاره اى از اعمالشان منكَر . پس ، هر كه با آنان مخالفت كند ، نجات مى يابد و هر كه از آنان كناره گيرد ، سلامت مى ماند و هر كه با آنان درآميزد ، هلاك مى شود .

پاسخ به يك توجيه

ممكن است كسى بگويد : احاديث شكيبايى بر انحصارطلبى حكمرانان ، از باب تقيّه و عدم قدرت بر نهى از منكر و مبارزه با ظالم ، صادر شده اند؛ بنا بر اين ، نمى توان قاطعانه آنها را رد كرد . پاسخ اين سخن ، آن است كه:

[١] المعجم الكبير : ج ٢٢ ص ٣٦٢ ح ٩١٠ ، التاريخ الكبير (كتاب الكنى) : ج ٨ ص ٤١ ح ٣٥٦ ، اُسد الغابة : ج ٦ ص ١٤٧ ح ٥٩٧٤ ، الإصابة : ج ٧ ص ١٥٦ ح ١٠٠٤٣ ، كنز العمّال : ج ٦ ص ٦٧ ح ١٤٨٧٦ .[٢] المعجم الكبير : ج ١١ ص ٣٣ ح ١٠٩٧٣ ، المصنّف ، ابن ابى شيبه : ج ٨ ص ٧٠٠ ح ٩٠ ، المصنّف ، عبد الرزّاق : ج ١١ ص ٣٢٩ ح ٢٠٦٨٠ ، كنز العمّال : ج ٦ ص ٦٨ ح ١٤٨٧٧ .