دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٩٦
از فلان عبارت تا فلان عبارت وجود ندارد)» ، «بزيادة كذا بعد كذا (با افزونى عبارت فلان بعد از فلان كلمه)» ، «بزيادة كذا فى آخره (به افزونى فلان عبارت در پايان آن)» . چنانچه در برخى منابع ، عبارت كاملى از ابتداى حديثى كه در متن آمده ، حذف شده باشد ، با عبارت «ليس فيه صدره (در اين منبع ، صدر حديث نيامده)» به اين اختلاف ، اشاره كرده ايم ؛ امّا اگر عبارت محذوف ، كامل نباشد ، آن را با اين عبارت ، خاطرنشان كرده ايم: «وليس فيه صدره إلى كذا (در اين منابع ، از آغاز حديث تا فلان كلمه نيامده است)» . اگر اين كاستى در آخر حديث و يك جمله كامل باشد ، آن را با اين عبارت توضيح داده ايم : «و ليس فيه ذيله (در اين منبع ، پايان حديث نيامده است)» ؛ ولى اگر يك جمله كامل نباشد يا چند جمله باشد ، آن را با اين عبارت خاطرنشان ساخته ايم : «و ليس فيه ذيله من كذا إلى كذا (در اين منبع ، بخش پايانى حديث ، از فلان كلمه تا فلان كلمه ، نيامده است)» . ٢١ . هر كلمه يا عبارتى كه بعد از يك مصدريابى آمده ـ خواه براى بيان نام راوى باشد ، يا براى بيان اختلاف و يا تعبير «نحوه» ـ فقط به آن مصدر مربوط مى شود ، مگر آن كه همراه با يكى از اين الفاظ ، آمده باشد : «كلاهما (هر دو منبع)» ، «كلّها (همه منابع)» ، «فيهما (در اين دو منبع)» و «فيها (در همه اين منابع)» . در اين صورت ، به منابع پيش از خود نيز برمى گردد. گفتنى است كه هر گاه دو استخراج از يك منبع بيايد ، هر يك از آن دو ، استخراج مستقلى به شمار مى آيد و آنچه گفتيم ، درباره آن نيز جارى است. نيز بايد دانست كه به كار بردن واژگان پيشين ، گاه ما را وا مى دارد كه ترتيب منابع بر حَسَب اعتبار آنها را رعايت نكنيم . بنا بر اين ، اين فقره از توضيحات ، بر