[بركت ]آن ، راه بسپريد» . راه دوم براى به دست آوردن بصيرت ، استمداد از خداوند متعال است ، چنان كه امام زين العابدين عليه السلام ، در يكى از مناجات هاى خويش مى گويد : هَب لى نوراً أمشى بِهِ فِى النّاسِ، وأهتَدى بِهِ فِى الظُّلُماتِ، وأستَضى ءُ بِهِ مِنَ الشَّكِّ وَالشُّبُهاتِ . [١] [بارخدايا!] مرا فروغى بخش تا كه در پرتو آن ، در ميان مردم راه بسپرم ، و در تاريكى ها راه خويش را بيابم و در روشنايى آن ، از هر شكّ و شبهه اى بِرَهَم . بنا بر اين ، تلاش براى رسيدن به مراتب طهارت و تقوا ، و نيز اهتمام به ذكر و دعا و استمداد از خداوند متعال براى نورانى شدن انديشه ، هر چند براى همه پيروان اسلام ، لازم است ، امّا براى پژوهندگان علوم دينى و بخصوص پژوهندگان در زمينه احاديث اسلامى ، اهمّيت و ضرورت بيشترى دارد . [٢] بى شك ، پژوهشگرى كه علاوه بر دانش رجال و درايه و تخصّص در نقد و

[١] الصحيفة السجّاديّة : ص ٩٥ (دعاى ٢٢) .[٢] شهيد ثانى ، در اين باره مى گويد: «... ونور العلم لا يقذفه اللّه تعالى فى القلب المنجّس بالكدورات النفسيّة والأخلاق الذميمة ، كما قال الصادق عليه السلام : ~ليس العلم بكثرة التعلّم ، وإنّما هو نور يقذفه اللّه تعالى فى قلب من يريد اللّه أن يهديه} ؛ ...خداوند متعال ، نور دانش را در دل ناپاك و آلوده به كدورات نفسانى و اخلاق ناپسند ، نمى افكند . امام صادق عليه السلام مى فرمايد : ~علم ، به بسيار آموختن نيست ؛ بلكه علم [واقعى] ، نورى است كه خداى متعال ، در قلب هر كس كه بخواهد هدايتش كند ، مى افكند}» (منية المريد : ص ١٦٧ و ١٤٩ ، مشكاة الأنوار : ص ٥٦٣ ح ١٩٠١ ، بحار الأنوار : ج ١ ص ٢٢٥ ح ١٧ ؛ الدرّ المنثور : ج ٧ ص ٢٠) . ابن مسعود نيز چنين سخنى گفته است : «ليس العلم بكثرة الرواية ، إنّما العلم نور يقذف فى القلب. وبهذا يُعلم أنّ العلم ليس هو مجرّد استحضار المعلومات الخاصّة وإن كانت هى العلم في العرف العامّى وإنّما هو النور المذكور الناشئ من ذلك العلم الموجب للبصيرة والخشية للّه ؛ علم ، به كثرت روايت نيست ، بلكه علم ، در واقع ، نورى است كه در دل مى تابد . بدين ترتيب ، دانسته مى شود كه علم ، صِرف استحضار معلومات خاص نيست ، هر چند اين در عرف عام ، علم خوانده مى شود ؛ امّا علم واقعى ، همان نور و پرتو ناشى از آن علم است كه موجب بصيرت و خوف از خداوند مى گردد» (منية المريد : ص ١٦٧) .