دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٦

كه از نظر سندْ ضعيف است ، صادر شده است . همچنين ، ممكن است نتيجه ارزشيابى ، قطعيت صدور و يا اطمينان و يا ظن به صدور و يا عكس آن باشد.

راه هاى ارزشيابى و نقد متن حديث

تفصيل سخن در اين باره ، به خواست خداى متعال ، در عنوان «الحديث» خواهد آمد ؛ امّا از آن جا كه در دانش نامه ميزان الحكمه ، به استثناى موارد خاصّى كه به ارزشيابى سند مى پردازيم ، معيار انتخاب احاديث ، ارزشيابى متن آنها بوده است ، لازم است در اين جا اشاره كوتاهى به مهم ترين معيارهاى نقد و ارزشيابى متن حديث ، داشته باشيم:

يك. موافقت يا مخالفت با قرآن

يكى از مهم ترين معيارهاى قبول و يا ردّ حديث ، موافقت و يا مخالفت آن با قرآن است . بديهى است كه پيامبر اسلام و اهل بيت آن بزرگوار ، چيزى بر خلاف قرآن نمى گويند. در اين باره ، از ايشان روايت شده است كه فرمود: ما جاءَكُم عَنّى يُوافِقُ كِتابَ اللّه ِ فَأَنَا قُلتُهُ، وما جاءَكُم يُخالِفُ كِتابَ اللّه ِفَلَم أقُلهُ . [١] آنچه از جانب من براى شما نقل شد و موافق كتاب خدا بود ، من آن را گفته ام ، و آنچه براى شما نقل شد و مخالف با كتاب خدا بود ، من آن را نگفته ام. امام صادق عليه السلام نيز مى فرمايد: كُلُّ شَى ءٍ مَردودٌ إلَى الكِتابِ وَالسُّنَّةِ، وكُلُّ حَديثٍ لا يُوافِقُ كِتابَ اللّه فَهُوَ زُخرُفٌ . [٢]