تبيين و توضيح معناىِ غير واضح است [١] و به تعبير محقّق انصارى ، تفسير ، عبارت است از «كشف القناع (پرده برداشتن)» [٢] ، و حمل لفظ بر معناى ظاهر آن ، كشف امر مستور نيست. ثانيا بر فرض كه حمل لفظ بر معناى ظاهرِ آن ، تفسير ناميده شود ، اين عمل ، تفسير به رأى نيست ؛ زيرا رأى و نظريه در جايى صدق مى كند كه معناى آيه ، روشن نباشد . در اين صورت ، مفسّر مى گويد: «به نظر من ، مقصود اين است» ؛ امّا در جايى كه معناى لغوى و عرفى آيه روشن است ، مفسّر از خود ، رأى و ديدگاهى ندارد تا بر قرآن ، تحميل كند . او معناى آيه را مى گويد ، نه رأى خود درباره مقصود از آن را . بنا بر اين ، مقصود از حرمت تفسير به رأى ، تحميل آراى مبتنى بر حدس و گمان و استحسان بر قرآن است و شامل حمل الفاظ اين كتاب آسمانى بر معانى واضح لغوى و عرفى آن نمى شود . [٣] مؤيّد اين مدّعا ، احاديثى است كه اهل بيت عليهم السلام در آنها روش استخراج احكام اسلام از قرآن را به اصحاب خود ، تعليم داده اند . نمونه روشن آن ، روايت عبد الأعلى است كه مى گويد: قُلتُ لِأَبى عَبدِ اللّه ِ عليه السلام : عَثَرتُ فَانقَطَعَ ظُفرى فَجَعَلتُ عَلى إصبَعى مَرارَةً، فَكَيفَ أصنَعُ بِالوُضوءِ؟ قالَ: يُعرَفُ هذا وأشباهُهُ مِن كِتابِ اللّه ِ عز و جل : «مَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى الدِّينِ

[١] «فا» و «سين» و «را» ، مادّه اى است كه بر بيان چيزى و روشن ساختن آن ، دلالت مى كند (معجم مقاييس اللغة : ج ٤ ص ٥٠٤) . «فسّر الأمر» ، يعنى : آن را واضح ساخت و بيان كرد و «فسّر المغطّى» ، يعنى : از او پرده برداشت (المنجد : مادّه «فسر») .[٢] فرائد الاُصول : ج ١ ص ٥٧ .[٣] براى توضيح بيشتر ، ر.ك : فرائد الاُصول ، مبحث «الأمارات المعتبرة فى استنباط الأحكام الشرعيّة من ألفاظ الكتاب و السنّة» .